PART 2 OF 5
Shop Act Registration प्रक्रिया — संपूर्ण Step-by-Step मार्गदर्शन 2026
ऑनलाइन अर्ज कसा करावा, कोणती कागदपत्रे लागतात, शुल्क किती, नूतनीकरण कसे — सर्व माहिती मराठीत
सर्व भाग:
भाग १ – परिचय व इतिहास
भाग २ – नोंदणी प्रक्रिया
भाग ३ – कामगार नियम
भाग ४ – फायदे व Advanced
भाग ५ – FAQ व निष्कर्ष
⚡ भाग 2 मध्ये काय आहे?
- Section 1: नोंदणीपूर्वी तयारी
- Section 2: Form F — Step-by-Step Online Process
- Section 3: Form A — Step-by-Step Online Process
- Section 4: आवश्यक कागदपत्रे — संपूर्ण यादी
- Section 5: शुल्क (Fees) — जिल्हानिहाय तक्ता
- Section 6: नूतनीकरण (Renewal) — प्रक्रिया
- Section 7: प्रमाणपत्र मिळाल्यावर काय करायचे?
- Section 8: सामान्य चुका आणि कसे टाळावे
🔗 अधिकृत सरकारी पोर्टल्स
🌐 Aaple Sarkar Portal — aaplesarkar.mahaonline.gov.in 🏙️ MCGM Portal (मुंबई) — portal.mcgm.gov.in१ नोंदणीपूर्वी तयारी — काय करायचे?
Shop Act नोंदणी सुरू करण्यापूर्वी काही महत्त्वाची तयारी केल्यास नोंदणी प्रक्रिया खूप सहज होते आणि वेळ वाचतो.
पहिले ठरवा — तुम्हाला कोणता फॉर्म लागतो?
| प्रश्न | उत्तर | फॉर्म |
|---|---|---|
| एकूण कर्मचारी (Part-time + Contract सहित) | 0 ते 19 | Form F — Intimation |
| एकूण कर्मचारी | 20 किंवा जास्त | Form A — Registration |
| मुंबई महानगरपालिका (BMC) क्षेत्रात? | होय | portal.mcgm.gov.in वापरा |
| इतर जिल्ह्यात? | होय | aaplesarkar.mahaonline.gov.in वापरा |
नोंदणीपूर्वी या गोष्टी तयार ठेवा
Mobile नंबर
OTP येण्यासाठी Active Mobile नंबर. Aadhaar शी linked असणे उत्तम.
Email ID
Active Email ID — प्रमाणपत्र या Email वर येते.
Aadhaar Card
मालकाचे Aadhaar Card — Identity Proof साठी.
व्यवसायाचा पत्ता
दुकान / ऑफिसचा अचूक पत्ता आणि PIN Code.
Photo
मालकाचा पासपोर्ट साइझ फोटो (JPG/PNG, max 200KB).
Payment Method
Debit Card, Credit Card किंवा UPI (GPay, PhonePe).
💡 Browser बद्दल महत्त्वाचे
Aaple Sarkar पोर्टल Chrome किंवा Firefox वर उत्तम काम करते. Internet Explorer वापरू नका. Files Upload करण्यासाठी प्रत्येक File 2MB पेक्षा कमी ठेवा.
२ Form F Online Process — 0 ते 19 कर्मचारी (Intimation)
Form F ही एक साधी “माहिती देण्याची” प्रक्रिया आहे. 0 ते 19 कर्मचारी असलेल्या सर्व व्यवसायांसाठी.
✅ Form F साठी एकूण वेळ: 30–45 मिनिटे | प्रमाणपत्र: 24 तासांत
- Account तयार करणे: 5 मिनिटे
- Form भरणे: 15–20 मिनिटे
- Documents Upload: 5–10 मिनिटे
- Payment: 2–3 मिनिटे
1
🌐 Aaple Sarkar Portal वर जा
Browser मध्ये aaplesarkar.mahaonline.gov.in टाइप करा. हे Maharashtra सरकारचे अधिकृत ई-सेवा पोर्टल आहे.
- मुंबई (BMC) साठी: portal.mcgm.gov.in
- इतर सर्व जिल्ह्यांसाठी: aaplesarkar.mahaonline.gov.in
2
👤 New User Registration (पहिल्यांदाच असल्यास)
- “New User? Register Here” वर Click करा
- नाव (Aadhaar नुसार) टाइप करा
- Mobile Number → OTP → OTP टाका
- Password तयार करा (8+ characters)
- Email वर Verification Link येईल → Click करा
3
🔐 Login करा आणि Service शोधा
Login झाल्यावर Dashboard वर “Labour” किंवा “Shops and Establishments” Section शोधा. Search Bar मध्ये “Shop Act” टाइप करा.
4
📋 “Shops and Establishments — Intimation (Form F)” निवडा
“Shops and Establishments Intimation (Form F)” वर Click करा. हे 0–19 कर्मचाऱ्यांसाठी आहे. चुकून “Form A Registration” निवडू नका.
5
✍️ Form F भरा
- व्यवसायाचे नाव: उदा. “Ratan General Store”
- व्यवसायाचा प्रकार: Retail / Service / Office / Food
- मालकाचे नाव: Aadhaar नुसार अचूक नाव
- व्यवसायाचा पत्ता: अचूक पत्ता + PIN Code
- Local Body: महानगरपालिका / नगरपालिका / ग्रामपंचायत
- कर्मचाऱ्यांची संख्या: 0 ते 19 (Part-time सहित)
- व्यवसाय सुरू झाल्याची तारीख
6
📎 Documents Upload करा
- Aadhaar Card (PDF किंवा JPG, max 2MB)
- मालकाचा फोटो (JPG, max 200KB)
- व्यवसायाच्या पत्त्याचा पुरावा (Rent Agreement / Electricity Bill)
- Pan Card (असल्यास)
7
💰 Online Payment करा
UPI, Debit Card, Credit Card, Net Banking — कोणत्याही प्रकारे Payment करा. Receipt Download करा आणि Save करा.
8
✅ Application Number आणि Certificate
Application Reference Number जपून ठेवा. 24 तासांत Certificate Email वर येते आणि Portal वरून Download करता येते. Print काढून दुकानात लावा.
३ Form A Online Process — 20+ कर्मचारी (Registration)
Form A ही 20 किंवा त्यापेक्षा जास्त कर्मचारी असलेल्या व्यवसायांसाठी औपचारिक नोंदणी प्रक्रिया आहे.
📋 Form A साठी अतिरिक्त माहिती
- प्रत्येक कर्मचाऱ्याचे नाव, पद आणि वेतन
- कामाचे तास (Opening–Closing Time)
- साप्ताहिक सुट्टीचा दिवस
- महिला कर्मचारी संख्या (स्वतंत्र)
- व्यवसायाचे क्षेत्रफळ (Square Feet)
1
🌐 Portal वर Login करा
aaplesarkar.mahaonline.gov.in वर Login करा. Account नसल्यास वरील Step 2 प्रमाणे तयार करा.
2
📋 “Shops and Establishments Registration (Form A)” निवडा
Labour Section मध्ये Form A Registration निवडा. 20+ कर्मचाऱ्यांसाठी हे अनिवार्य आहे.
3
✍️ Form A भरा — सविस्तर माहिती
- व्यवसायाचे नाव आणि प्रकार
- मालक / Director यांचे संपूर्ण तपशील
- व्यवसायाचा अचूक पत्ता
- कर्मचारी तपशील — Male / Female / Others
- कामाचे तास: Opening ते Closing
- साप्ताहिक सुट्टी: कोणता वार?
- Annual Turnover (अंदाजे)
4
📎 Documents Upload + 💰 Payment + ✅ Certificate
Form A साठी जास्त Documents लागतात (Section 4 बघा). Payment करा. Digital Verification 24–48 तासांत होते. Certificate Portal वरून Download करा.
४ आवश्यक कागदपत्रे — संपूर्ण यादी
Form F (0–19) — आवश्यक कागदपत्रे
- मालकाचे Aadhaar Card (Front + Back) — PDF/JPG, max 2MB
- मालकाचा पासपोर्ट साइझ फोटो — JPG, max 200KB
- व्यवसायाच्या पत्त्याचा पुरावा (Rent Agreement / Property Tax / Electricity Bill)
- Pan Card (असल्यास)
- Mobile Number आणि Email ID
Form A (20+) — आवश्यक कागदपत्रे
- मालक / Director यांचे Aadhaar Card
- मालकाचा पासपोर्ट साइझ फोटो
- Pan Card (व्यवसायाचे PAN)
- व्यवसायाच्या पत्त्याचा पुरावा
- Partnership Deed / MOA / LLP Agreement (जर असेल)
- GST Certificate (जर असेल)
- कर्मचाऱ्यांची यादी (नावे, पदे)
- Bank Statement (3 महिने)
पत्त्याचे पुरावे — कोणते चालतात?
| पत्त्याचा पुरावा | स्वतःचे | भाड्याचे | घरातून |
|---|---|---|---|
| Rent Agreement (नोंदणीकृत) | — | ✅ उत्तम | ✅ चालते |
| Property Tax पावती | ✅ उत्तम | — | ✅ चालते |
| Electricity Bill (3 महिन्यांत) | ✅ चालते | ✅ चालते | ✅ चालते |
| 7/12 उतारा | ✅ चालते | — | — |
| Aadhaar Card (घरचा पत्ता) | — | — | ✅ चालते |
| व्यवसायाचा प्रकार | अतिरिक्त कागदपत्रे |
|---|---|
| हॉटेल / रेस्तरां | FSSAI License, Fire NOC |
| औषध दुकान | Drug License |
| Private Limited | COI, MOA, AOA |
| Partnership Firm | Partnership Deed |
| LLP | LLP Agreement, COI |
| Proprietorship | Aadhaar + PAN पुरेसे |
| Clinic / Hospital | Medical Registration Certificate |
⚠️ Documents Upload करताना लक्षात ठेवा
- Documents स्पष्ट आणि वाचता येण्यासारखे असावेत
- File Size: प्रत्येक Document 2MB पेक्षा कमी
- Format: PDF, JPG किंवा PNG — Word Doc चालत नाही
- Blurry Documents Reject होतात — Scanner वापरा
५ Shop Act नोंदणी शुल्क (Fees) — 2026
Form F — शुल्क तक्ता
| कर्मचाऱ्यांची संख्या | महानगरपालिका | नगरपालिका | ग्रामपंचायत |
|---|---|---|---|
| 0 (Solo Business) | ₹ 0 – 200 | ₹ 0 – 100 | ₹ 0 – 50 |
| 1 – 5 कर्मचारी | ₹ 200 – 500 | ₹ 100 – 300 | ₹ 50 – 200 |
| 6 – 10 कर्मचारी | ₹ 500 – 1,000 | ₹ 300 – 700 | ₹ 200 – 400 |
| 11 – 19 कर्मचारी | ₹ 1,000 – 2,000 | ₹ 700 – 1,500 | ₹ 400 – 800 |
Form A — शुल्क तक्ता
| कर्मचाऱ्यांची संख्या | महानगरपालिका | नगरपालिका | ग्रामपंचायत |
|---|---|---|---|
| 20 – 50 | ₹ 2,000 – 4,000 | ₹ 1,500 – 3,000 | ₹ 800 – 1,500 |
| 51 – 100 | ₹ 4,000 – 7,000 | ₹ 3,000 – 5,000 | ₹ 1,500 – 3,000 |
| 101 – 500 | ₹ 7,000 – 15,000 | ₹ 5,000 – 10,000 | ₹ 3,000 – 6,000 |
| 500+ | ₹ 15,000 + | ₹ 10,000 + | ₹ 6,000 + |
💡 Payment Methods
- UPI (Google Pay, PhonePe, Paytm) — सर्वात सोपे
- Debit Card (Visa, RuPay, Mastercard)
- Credit Card | Net Banking
- Portal Processing Fee: ₹30–50 अतिरिक्त
- Cash Payment स्वीकारले जात नाही
६ नूतनीकरण (Renewal)
| Renewal Time | परिस्थिती | शुल्क |
|---|---|---|
| ऑक्टोबर – डिसेंबर | ✅ सामान्य Renewal | Normal Fee |
| जानेवारी – मार्च | उशिरा Renewal | Normal + 25% Late Fee |
| एप्रिल नंतर | खूप उशीर | Normal + 50% + Penalty |
✅ सर्वोत्तम वेळ: ऑक्टोबर–डिसेंबर
Phone Calendar मध्ये Reminder Set करा: 1 ऑक्टोबर — Shop Act Renewal. डिसेंबर 31 पूर्वी केल्यास कोणताही Late Fee नाही.
⚠️ Renewal न केल्यास काय होते?
- Certificate Expire — व्यवसाय “Unregistered” होतो
- Late Fee: 25% ते 50% अतिरिक्त शुल्क
- Inspector तपासणीत ₹5,000 ते ₹50,000 दंड
- बँक / GST साठी अडचण येऊ शकते
७ प्रमाणपत्र मिळाल्यावर काय करायचे?
- Certificate Print काढा आणि दुकान / ऑफिसमध्ये दिसेल अशा ठिकाणी लावा — कायद्याने बंधनकारक.
- Digital Copy मोबाइल आणि Email मध्ये Save करा.
- Certificate वापरून Current Account उघडा बँकेत.
- GST Registration साठी Address Proof म्हणून वापरा.
- MSME / Udyam Registration साठी उपयुक्त आहे.
- Renewal Date लक्षात ठेवा — दरवर्षी 31 डिसेंबरपूर्वी.
८ सामान्य चुका आणि त्या कशा टाळाव्यात
चूक 1: चुकीचा फॉर्म निवडणे
0–19 असूनही Form A निवडणे. उपाय: कर्मचारी संख्या मोजा, मग फॉर्म निवडा.
0–19 असूनही Form A निवडणे. उपाय: कर्मचारी संख्या मोजा, मग फॉर्म निवडा.
चूक 2: Documents Blurry असणे
अस्पष्ट Photos मुळे Application Reject होते. उपाय: Scanner वापरा किंवा चांगल्या प्रकाशात काढा.
अस्पष्ट Photos मुळे Application Reject होते. उपाय: Scanner वापरा किंवा चांगल्या प्रकाशात काढा.
चूक 3: File Size जास्त असणे
2MB पेक्षा जास्त Files Upload होत नाहीत. उपाय: ilovepdf.com वापरून Compress करा.
2MB पेक्षा जास्त Files Upload होत नाहीत. उपाय: ilovepdf.com वापरून Compress करा.
चूक 4: नाव चुकीचे टाइप करणे
Aadhaar आणि Form मधील नाव वेगळे असल्यास Rejection. उपाय: Aadhaar Card बघून नाव भरा.
Aadhaar आणि Form मधील नाव वेगळे असल्यास Rejection. उपाय: Aadhaar Card बघून नाव भरा.
चूक 5: Renewal विसरणे
Certificate Expire होते आणि दंड भरावा लागतो. उपाय: दरवर्षी 1 ऑक्टोबरला Calendar Reminder Set करा.
Certificate Expire होते आणि दंड भरावा लागतो. उपाय: दरवर्षी 1 ऑक्टोबरला Calendar Reminder Set करा.
चूक 6: दलालांना जास्त पैसे देणे
दलाल ₹2,000–₹5,000 घेतात. उपाय: स्वतः Online करा — फक्त 30–45 मिनिटे लागतात.
दलाल ₹2,000–₹5,000 घेतात. उपाय: स्वतः Online करा — फक्त 30–45 मिनिटे लागतात.
आत्ताच नोंदणी सुरू करा — 24 तासांत Certificate
Aaple Sarkar Portal वर जा, Form F भरा आणि 24 तासांत Digital Certificate मिळवा.
⚠️ महत्त्वाची सूचना: हा लेख माहितीपर हेतूने आहे. कायदेशीर सल्ल्यासाठी CA किंवा वकील यांचा सल्ला घ्या. अधिकृत माहितीसाठी: aaplesarkar.mahaonline.gov.in | अद्यतन: एप्रिल 2026