एप्रिल महिना – महत्त्वाचे दिनविशेष 2026

एप्रिल महिना 2026 हा स्पर्धा परीक्षा, सामान्य ज्ञान व चालू घडामोडींच्या दृष्टीने अत्यंत महत्वाचा आहे.

आंतरराष्ट्रीय दिनविशेष

2 एप्रिल – जागतिक ऑटिझम जागरूकता दिन (World Autism Awareness Day) संयुक्त राष्ट्रांनी 2007 मध्ये हा दिवस घोषित केला. ऑटिझम स्पेक्ट्रम डिसऑर्डर असलेल्या व्यक्तींबद्दल जागरूकता निर्माण करणे आणि त्यांच्या अधिकारांसाठी वकिली करणे हा उद्देश आहे.

स्पर्धा परीक्षा महत्त्व: मानसिक आरोग्य, दिव्यांग अधिकार, UN दिवस.

6 एप्रिल – आंतरराष्ट्रीय खेळ विकास आणि शांतता दिन (International Day of Sport for Development and Peace) संयुक्त राष्ट्रांनी 2013 मध्ये हा दिवस घोषित केला. खेळाद्वारे शांतता, सहिष्णुता आणि सामाजिक समावेशाला प्रोत्साहन देणे हा उद्देश आहे.

स्पर्धा परीक्षा महत्त्व: खेळ आणि विकास, सामाजिक एकात्मता.

7 एप्रिल – जागतिक आरोग्य दिन (World Health Day) Theme 2026: Healthy Beginnings, Healthy Futures 7 एप्रिल 1948 रोजी जागतिक आरोग्य संघटना (WHO) ची स्थापना झाली. 1950 पासून हा दिवस साजरा केला जातो. 2026 मध्ये आरोग्यदायी सुरुवात आणि आरोग्यदायी भविष्य या विषयावर भर आहे. सर्वांसाठी आरोग्य सेवा सुलभ करणे हा मुख्य उद्देश आहे.

स्पर्धा परीक्षा महत्त्व: WHO, जागतिक आरोग्य, आरोग्य सेवा – अत्यंत महत्त्वाचा विषय.

18 एप्रिल – जागतिक वारसा दिन (World Heritage Day) UNESCO आणि ICOMOS ने 1983 मध्ये हा दिवस सुरू केला. जागतिक वारसा स्थळे, ऐतिहासिक स्मारके आणि सांस्कृतिक वारसा यांचे महत्त्व आणि संरक्षण यावर भर दिला जातो.

स्पर्धा परीक्षा महत्त्व: UNESCO वारसा स्थळे, भारतातील वारसा स्थळे, संरक्षण.

22 एप्रिल – पृथ्वी दिन (Earth Day) Theme 2026: Our Power, Our Planet 22 एप्रिल 1970 रोजी अमेरिकेत पहिला पृथ्वी दिन साजरा झाला. सिनेटर गेलॉर्ड नेल्सन यांनी पर्यावरण आंदोलन सुरू केले. 2 कोटी अमेरिकन नागरिकांनी सहभाग घेतला. पर्यावरण संरक्षण, हवामान बदल आणि शाश्वत विकास यावर भर दिला जातो.

स्पर्धा परीक्षा महत्त्व: पर्यावरण संरक्षण, हवामान बदल, टिकाऊ विकास – अत्यंत महत्त्वाचा विषय.

23 एप्रिल – जागतिक पुस्तक आणि प्रताधिकार दिन (World Book and Copyright Day) UNESCO ने 1995 मध्ये हा दिवस घोषित केला. वाचन, प्रकाशन आणि प्रताधिकार संरक्षणाला प्रोत्साहन देणे हा उद्देश आहे. 23 एप्रिल रोजी शेक्सपियर आणि सर्व्हान्टेस यांचा मृत्यू झाला होता.

स्पर्धा परीक्षा महत्त्व: UNESCO, साहित्य, प्रताधिकार कायदा.

राष्ट्रीय दिनविशेष (भारत)

1 एप्रिल – ओडिशा स्थापना दिन (Odisha Day / Utkala Dibasa) 1 एप्रिल 1936 रोजी ओडिशा हा भाषिक आधारावर स्वतंत्र प्रांत बनला. ब्रिटिश भारतात भाषिक आधारावर तयार होणारा हा पहिला प्रांत होता. ओडिशाचे वैभवशाली इतिहास आणि सांस्कृतिक वारसा यांचा गौरव केला जातो.

स्पर्धा परीक्षा महत्त्व: भारतीय राज्ये, भाषिक पुनर्रचना, ओडिशा इतिहास.

5 एप्रिल – राष्ट्रीय नौदल दिन (National Maritime Day) 5 एप्रिल 1919 रोजी भारताच्या पहिल्या जहाजाने (SS Loyalty) मुंबईहून लंडनला प्रवास केला. हा दिवस भारताच्या सागरी व्यापार आणि नौदल उद्योगाचा गौरव करतो.

स्पर्धा परीक्षा महत्त्व: भारतीय नौदल, सागरी व्यापार, बंदरे.

14 एप्रिल – डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर जयंती (Ambedkar Jayanti) 14 एप्रिल 1891 रोजी डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर यांचा जन्म झाला. भारतीय संविधानाचे मुख्य शिल्पकार म्हणून त्यांचे योगदान अतुलनीय आहे. सामाजिक न्याय, दलित हक्क आणि समता यासाठी त्यांनी आयुष्यभर लढा दिला.

स्पर्धा परीक्षा महत्त्व: भारतीय संविधान, सामाजिक न्याय, दलित चळवळ – अत्यंत महत्त्वाचा विषय UPSC/MPSC साठी.

14 एप्रिल – विशु (Vishu) केरळमधील नववर्षाचा दिवस. मल्याळ कॅलेंडरनुसार मेडम महिन्याचा पहिला दिवस. सूर्य मेष राशीत प्रवेश करतो. विशुक्कणी (शुभ दर्शन) आणि विशुकैनीतम (नाणी देणे) हे मुख्य विधी आहेत.

स्पर्धा परीक्षा महत्त्व: भारतीय सण, क्षेत्रीय सांस्कृतिक परंपरा.

14 एप्रिल – बैसाखी / वैशाखी (Baisakhi / Vaisakhi) पंजाबमधील हंगामी सण आणि शीख नववर्ष. 1699 मध्ये या दिवशी गुरु गोबिंद सिंहजींनी खालसा पंथाची स्थापना केली. पंजाबमध्ये रब्बी पिकाची कापणीचा सण.

स्पर्धा परीक्षा महत्त्व: शीख इतिहास, खालसा पंथ, हंगामी सण.

14 एप्रिल – पुथांडू (Puthandu) तामिळनाडूमधील तामिळ नववर्ष. चित्रै महिन्याचा पहिला दिवस. घरे सजवली जातात, पारंपारिक पदार्थ तयार केले जातात.

स्पर्धा परीक्षा महत्त्व: भारतीय सण, क्षेत्रीय परंपरा.

19 एप्रिल – अक्षय्य तृतीया (Akshaya Tritiya) हिंदू आणि जैन धर्मातील शुभ दिवस. वैशाख महिन्यातील शुक्ल पक्षाची तृतीया. नवीन उपक्रम सुरू करणे, दान देणे, सोने खरेदी करणे शुभ मानले जाते. या दिवशी सत्ययुगाची सुरुवात झाली असे मानले जाते.

स्पर्धा परीक्षा महत्त्व: हिंदू कॅलेंडर, सांस्कृतिक परंपरा.

महाराष्ट्र-विशिष्ट दिनविशेष

2 एप्रिल – हनुमान जयंती मराठी कॅलेंडरनुसार चैत्र महिन्यातील पौर्णिमेला हनुमानजींचा जन्म साजरा केला जातो. महाराष्ट्रात मोठ्या उत्साहाने साजरा केला जातो. हनुमान मंदिरांमध्ये विशेष पूजा आयोजित केली जाते.

स्पर्धा परीक्षा महत्त्व: हिंदू सण, सांस्कृतिक परंपरा.

3 एप्रिल – गुड फ्रायडे (Good Friday) ख्रिस्ती धर्मातील पवित्र दिवस. येशू ख्रिस्त यांना वधस्तंभावर खिळले गेल्याचे स्मरण. ईस्टरच्या आधीचा शुक्रवार. महाराष्ट्रात मोठ्या ख्रिस्ती समुदाय असल्याने सार्वजनिक सुट्टी असते.

स्पर्धा परीक्षा महत्त्व: ख्रिस्ती धर्म, धार्मिक सहिष्णुता.

5 एप्रिल – ईस्टर संडे (Easter Sunday) येशू ख्रिस्तांच्या पुनरुत्थानाचा सण. ख्रिस्ती धर्मातील सर्वात महत्त्वाचा सण. महाराष्ट्रातील ख्रिस्ती समुदायामध्ये मोठ्या उत्साहाने साजरा केला जातो.

स्पर्धा परीक्षा महत्त्व: ख्रिस्ती धर्म, धार्मिक सहिष्णुता.

एप्रिल महिन्यातील एकूण दिनविशेष: आंतरराष्ट्रीय – 6, राष्ट्रीय – 7, महाराष्ट्र-विशिष्ट – 3

एप्रिल महिना 2026 मधील प्रश्न MPSC, UPSC व पोलीस भरती परीक्षांमध्ये वारंवार विचारले जातात.

अकॅडेमीचे नाव: श्री छत्रपती शिवाजी महाराज करिअर अकॅडमी

मार्गदर्शक: प्राध्यापक रतन सरदार

मोबाईल नंबर: 9096171197