डिसेंबर महत्त्वाचे दिनविशेष 2026 हे स्पर्धा परीक्षांसाठी अत्यंत महत्त्वाचे आहेत.
आंतरराष्ट्रीय दिनविशेष
1 डिसेंबर – जागतिक एड्स दिन (World AIDS Day) Theme 2026: Equalize WHO आणि UNAIDS यांनी 1988 मध्ये हा दिवस सुरू केला. HIV/AIDS बद्दल जागरूकता निर्माण करणे, प्रतिबंध आणि उपचार यावर भर दिला जातो. जगभरात 3.8 कोटींहून अधिक लोक HIV सोबत जगत आहेत. लाल रिबन हे एड्स जागरूकतेचे प्रतीक आहे.
स्पर्धा परीक्षा महत्त्व: WHO, UNAIDS, सार्वजनिक आरोग्य – अत्यंत महत्त्वाचा विषय UPSC/MPSC साठी.
2 डिसेंबर – जागतिक गुलामगिरी निर्मूलन दिन (International Day for the Abolition of Slavery) संयुक्त राष्ट्र महासभेने 2 डिसेंबर 1949 रोजी मानव तस्करी आणि वेश्याव्यवसाय दमनासाठी करार स्वीकारला. आधुनिक गुलामगिरी, बालमजुरी आणि मानव तस्करीविरुद्ध जागरूकता निर्माण केली जाते.
स्पर्धा परीक्षा महत्त्व: मानव तस्करी, बालमजुरी, मानवाधिकार.
3 डिसेंबर – जागतिक दिव्यांग दिन (International Day of Persons with Disabilities) संयुक्त राष्ट्रांनी 1992 मध्ये हा दिवस घोषित केला. दिव्यांग व्यक्तींचे हक्क, सामाजिक समावेश आणि त्यांच्या विकासातील अडथळे दूर करणे यावर भर दिला जातो. भारतात Rights of Persons with Disabilities Act 2016 लागू आहे.
स्पर्धा परीक्षा महत्त्व: दिव्यांग हक्क, RPWD Act 2016, सामाजिक समावेश.
5 डिसेंबर – जागतिक मृदा दिन (World Soil Day) 5 डिसेंबर 2014 पासून FAO ने हा दिवस सुरू केला. मातीचे महत्त्व, जमीन व्यवस्थापन आणि अन्न सुरक्षेतील मातीची भूमिका यावर भर दिला जातो. मातीचे नुकसान रोखणे शाश्वत शेतीसाठी आवश्यक आहे.
स्पर्धा परीक्षा महत्त्व: शेती, FAO, अन्न सुरक्षा, SDG 2.
7 डिसेंबर – आंतरराष्ट्रीय नागरी विमान वाहतूक दिन (International Civil Aviation Day) 7 डिसेंबर 1944 रोजी International Civil Aviation Organization (ICAO) ची स्थापना झाली. 1994 पासून हा दिवस साजरा केला जातो. जागतिक विमान वाहतूक सुरक्षा आणि विकास यावर भर दिला जातो.
स्पर्धा परीक्षा महत्त्व: ICAO, नागरी विमान वाहतूक, आंतरराष्ट्रीय व्यापार.
9 डिसेंबर – आंतरराष्ट्रीय भ्रष्टाचारविरोधी दिन (International Anti-Corruption Day) संयुक्त राष्ट्रांनी 2003 मध्ये हा दिवस घोषित केला. भ्रष्टाचाराविरुद्ध जागरूकता, UNCAC (UN Convention Against Corruption) आणि पारदर्शी शासन यावर भर दिला जातो.
स्पर्धा परीक्षा महत्त्व: भ्रष्टाचार विरोधी कायदे, CVC, Lokpal – अत्यंत महत्त्वाचा विषय.
10 डिसेंबर – जागतिक मानवाधिकार दिन (Human Rights Day) 10 डिसेंबर 1948 रोजी संयुक्त राष्ट्रांनी Universal Declaration of Human Rights (UDHR) स्वीकारले. 1950 पासून हा दिवस साजरा केला जातो. मानवी हक्कांचे संरक्षण, न्याय आणि समता यावर भर दिला जातो. नोबेल शांतता पुरस्कार देखील याच दिवशी दिला जातो.
स्पर्धा परीक्षा महत्त्व: UDHR, मानवाधिकार, UN – अत्यंत महत्त्वाचा विषय UPSC/MPSC साठी.
11 डिसेंबर – आंतरराष्ट्रीय पर्वत दिन (International Mountain Day) संयुक्त राष्ट्रांनी 2003 मध्ये हा दिवस घोषित केला. पर्वतांचे महत्त्व, पर्वतीय परिसंस्था संरक्षण आणि पर्वतीय समुदायांचे कल्याण यावर भर दिला जातो.
स्पर्धा परीक्षा महत्त्व: पर्यावरण, पर्वतीय परिसंस्था, हवामान बदल.
राष्ट्रीय दिनविशेष (भारत)
4 डिसेंबर – भारतीय नौदल दिन (Indian Navy Day) 4 डिसेंबर 1971 रोजी भारतीय नौदलाने ऑपरेशन ट्रायडेंट (Operation Trident) द्वारे पाकिस्तानच्या कराची बंदरावर यशस्वी हल्ला केला. 1971 च्या भारत-पाकिस्तान युद्धातील या विजयाचे स्मरण म्हणून हा दिवस साजरा केला जातो.
स्पर्धा परीक्षा महत्त्व: भारतीय नौदल, 1971 युद्ध, ऑपरेशन ट्रायडेंट – महत्त्वाचा विषय.
7 डिसेंबर – सशस्त्र दल ध्वज दिन (Armed Forces Flag Day) 7 डिसेंबर 1949 पासून हा दिवस साजरा केला जातो. युद्धात बलिदान दिलेल्या शहीदांच्या कुटुंबांसाठी निधी संकलन केला जातो. तिन्ही दलांच्या (थल, नौदल, वायु) जवानांचे योगदान साजरे केले जाते.
स्पर्धा परीक्षा महत्त्व: सशस्त्र दल, सैनिक कल्याण, संरक्षण.
16 डिसेंबर – विजय दिवस (Vijay Diwas) 16 डिसेंबर 1971 रोजी भारतीय सैन्याने पाकिस्तानवर ऐतिहासिक विजय मिळवला. 93,000 पाकिस्तानी सैनिकांनी आत्मसमर्पण केले. हे द्वितीय विश्वयुद्धानंतरचे सर्वात मोठे आत्मसमर्पण होते. बांगलादेशाची स्वतंत्र राष्ट्र म्हणून निर्मिती झाली. लेफ्टनंट जनरल जगजितसिंह अरोरा यांनी भारताचे नेतृत्व केले.
स्पर्धा परीक्षा महत्त्व: 1971 भारत-पाकिस्तान युद्ध, बांगलादेश निर्मिती, ऑपरेशन विजय – अत्यंत महत्त्वाचा विषय UPSC/MPSC साठी.
22 डिसेंबर – राष्ट्रीय गणित दिन (National Mathematics Day) 22 डिसेंबर 1887 रोजी महान गणितज्ञ श्रीनिवास रामानुजन यांचा जन्म झाला. 2012 मध्ये तत्कालीन पंतप्रधान मनमोहन सिंग यांनी हा दिवस घोषित केला. रामानुजन हे स्वयंशिक्षित गणितज्ञ होते ज्यांनी गणितात अमूल्य योगदान दिले.
स्पर्धा परीक्षा महत्त्व: रामानुजन, भारतीय गणितज्ञ, विज्ञान आणि तंत्रज्ञान – महत्त्वाचा विषय.
23 डिसेंबर – किसान दिवस (Kisan Diwas / National Farmers Day) 23 डिसेंबर 1902 रोजी माजी पंतप्रधान चौधरी चरण सिंग यांचा जन्म झाला. ते भारताचे पाचवे पंतप्रधान (1979-1980) होते. शेतकऱ्यांचे महान हितचिंतक म्हणून ओळखले जातात. 2001 पासून हा दिवस किसान दिवस म्हणून साजरा केला जातो.
स्पर्धा परीक्षा महत्त्व: चौधरी चरण सिंग, शेतकरी कल्याण, कृषी धोरण – महत्त्वाचा विषय.
25 डिसेंबर – ख्रिसमस / सुशासन दिन (Christmas Day / Good Governance Day) येशू ख्रिस्तांचा जन्मदिन. जगभर साजरा केला जाणारा सण. याच दिवशी माजी पंतप्रधान अटल बिहारी वाजपेयी यांचा जन्म (1924) झाला. त्यांच्या स्मरणार्थ 25 डिसेंबर हा सुशासन दिन म्हणूनही साजरा केला जातो.
स्पर्धा परीक्षा महत्त्व: ख्रिश्चन धर्म, सुशासन, अटल बिहारी वाजपेयी.
महाराष्ट्र-विशिष्ट दिनविशेष
6 डिसेंबर – डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर महापरिनिर्वाण दिन (Dr. Ambedkar Mahaparinirvan Diwas) 6 डिसेंबर 1956 रोजी डॉ. भीमराव रामजी आंबेडकर यांचे महापरिनिर्वाण झाले. महाराष्ट्रात हा दिवस अत्यंत महत्त्वाचा आहे. मुंबईतील चैत्यभूमी आणि नागपूरच्या दीक्षाभूमीवर लाखो लोक श्रद्धांजली अर्पण करतात. भारतीय संविधानाचे मुख्य शिल्पकार म्हणून त्यांचे योगदान अतुलनीय आहे.
स्पर्धा परीक्षा महत्त्व: डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर, संविधान, सामाजिक न्याय – MPSC/UPSC साठी अत्यंत महत्त्वाचा विषय.
डिसेंबर महिन्यातील एकूण दिनविशेष: आंतरराष्ट्रीय – 8, राष्ट्रीय – 5, महाराष्ट्र-विशिष्ट – 1
अकॅडेमीचे नाव: श्री छत्रपती शिवाजी महाराज करिअर अकॅडमी
मार्गदर्शक: प्राध्यापक रतन सरदार
मोबाईल नंबर: 9096171197
