✅ Google Search Verified | सर्व तथ्ये तपासलेली
महाराष्ट्र राज्य मंत्रिमंडळ 2024–26
महाराष्ट्र राज्य मंत्रिमंडळ 2024–26
संपूर्ण माहिती मराठीत
देवेंद्र फडणवीस सरकार – CM, DCM, सर्व मंत्री, खाती, Budget 2026-27 आणि अजित पवार निधन (जानेवारी 2026) – सर्व verified facts सह
42
एकूण मंत्री
234
Mahayuti जागा
₹7.69L Cr
Budget 2026-27
6/3/2026
Budget सादर
⚠️ महत्त्वाची अद्ययावत माहिती – अजित पवार यांचे निधन
- २८ जानेवारी २०२६: उपमुख्यमंत्री अजित पवार यांचे मुंबई-बारामती चार्टर्ड विमान (Learjet 45XR, VT-SSK) बारामती विमानतळावर crash झाले. त्यात अजित पवार, त्यांचा PSO, एक attendant आणि दोन pilot – ५ जण मृत्युमुखी पडले.
- २९ जानेवारी २०२६: विद्या प्रतिष्ठान मैदान, बारामती येथे पूर्ण राजकीय इतमामात अंत्यसंस्कार. महाराष्ट्र सरकारने ३ दिवसांचा राज्य शोक जाहीर केला.
- ३१ जानेवारी २०२६: सुनेत्रा पवार (अजित पवार यांच्या पत्नी) यांनी महाराष्ट्राच्या पहिल्या महिला उपमुख्यमंत्री म्हणून शपथ घेतली.
- सुनेत्रा पवार यांना मिळालेली खाती: राज्य उत्पादन शुल्क (Excise), क्रीडा व युवा कल्याण, अल्पसंख्यांक विकास व औकाफ. वित्त व नियोजन CM फडणवीस यांच्याकडे.
- Budget 2026-27: CM देवेंद्र फडणवीस यांनी ६ मार्च २०२६ रोजी सादर केला – महाराष्ट्राच्या इतिहासातील पहिल्यांदाच CM ने Budget सादर केले.
🔔सर्व माहिती Google Search Verified (मार्च 31, 2026): Wikipedia, DD News, PTI, Deccan Chronicle, Free Press Journal, Republic World, India TV News आणि Maharashtra Government अधिकृत संकेतस्थळावरून facts verify केले आहेत. चुकीच्या माहितीबद्दल क्षमस्व.
★
प्रस्तावना
महाराष्ट्र हे भारतातील क्रमांक एकची अर्थव्यवस्था असलेले राज्य आहे. नोव्हेंबर २०२४ च्या विधानसभा निवडणुकीत Mahayuti आघाडीने ऐतिहासिक विजय मिळवल्यानंतर देवेंद्र फडणवीस तिसऱ्यांदा मुख्यमंत्री झाले. मात्र जानेवारी २०२६ मध्ये उपमुख्यमंत्री अजित पवार यांच्या अचानक निधनामुळे महाराष्ट्राच्या राजकारणात मोठा बदल झाला.
🗓️ महत्त्वाच्या तारखा (डिसेंबर 2024 – मार्च 2026)
- २० नोव्हेंबर २०२४: महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक
- २३ नोव्हेंबर २०२४: निकाल – Mahayuti ला २३४+ जागा
- ५ डिसेंबर २०२४: शपथविधी – CM फडणवीस + DCM शिंदे + DCM अजित पवार
- १५ डिसेंबर २०२४: मंत्रिमंडळ विस्तार (नागपूर, हिवाळी अधिवेशन)
- २१ डिसेंबर २०२४: खात्यांचे वाटप जाहीर
- १० मार्च २०२५: Budget 2025-26 – अजित पवार (अर्थमंत्री) यांनी सादर केले 📎 Govt.Source
- २८ जानेवारी २०२६: ⚫ DCM अजित पवार यांचे बारामती विमान crash मध्ये निधन 📎 Wikipedia
- ३१ जानेवारी २०२६: सुनेत्रा पवार – महाराष्ट्राच्या पहिल्या महिला DCM म्हणून शपथ 📎 IndiaTV
- ६ मार्च २०२६: Budget 2026-27 – CM फडणवीस यांनी सादर केले 📎 The Federal
१
महाराष्ट्राची राज्य शासन व्यवस्था
🏛️ महाराष्ट्र शासनाची रचना (मार्च 2026)
- राज्यपाल: C.P. Radhakrishnan (आचार्य देवव्रत यांनी सुनेत्रा पवार यांना शपथ दिली – जानेवारी 2026 मध्ये नवे राज्यपाल) 📎 Deccan Chronicle
- मुख्यमंत्री: देवेंद्र फडणवीस (BJP)
- उपमुख्यमंत्री १: एकनाथ शिंदे (Shiv Sena – शिंदे गट)
- उपमुख्यमंत्री २: सुनेत्रा पवार (NCP – अजित गट) – ३१ जानेवारी २०२६ पासून
- विधानसभा अध्यक्ष: राहुल नार्वेकर (BJP)
- विधानसभा: २८८ जागा | विधान परिषद: ७८ जागा
288
विधानसभा जागा
43
कमाल मंत्री
42
सध्याचे मंत्री
15%
संवैधानिक मर्यादा
📚 अधिकृत संदर्भ:
२
Mahayuti – विधानसभा 2024 ऐतिहासिक विजय
२० नोव्हेंबर २०२४ च्या महाराष्ट्र विधानसभा निवडणुकीत Mahayuti ने ऐतिहासिक विजय मिळवला.
📊 Mahayuti निकाल 📎 ECI
- BJP: १३२ जागा (सर्वाधिक)
- Shiv Sena (Shinde): ५७ जागा
- NCP (Ajit Pawar): ४१ जागा
- Mahayuti एकूण: २३४+ जागा
📊 MVA (विरोधी) निकाल
- काँग्रेस: ३७ जागा | SS(UBT): २० जागा | NCP(SP): १० जागा | एकूण: ~७० जागा
BJP
१३२ जागा (45.8%)
Shiv Sena (Shinde)
५७ जागा (19.8%)
NCP (Ajit)
४१ जागा (14.2%)
📚 संदर्भ:
निवडणूक आयोग: results.eci.gov.in
३
CM देवेंद्र फडणवीस – संपूर्ण प्रोफाइल
दे.फ.
देवेंद्र गंगाधरराव फडणवीस
🏛️ मुख्यमंत्री + वित्तमंत्री (फेब्रुवारी 2026 पासून)
📍 मतदारसंघ: नागपूर दक्षिण पश्चिम, नागपूर
🎓 शिक्षण: B.Com + LL.B., नागपूर विद्यापीठ
📅 जन्म: २२ जुलै १९७०, नागपूर | समाज: देशस्थ ब्राह्मण
💼 खाती: गृह, ऊर्जा, विधी व न्याय, GAD, माहिती व जनसंपर्क, वित्त व नियोजन (फेब्रु 2026 पासून)
📋 प्रवास: नागपूर महापौर → आमदार (१९९९ पासून) → BJP MH अध्यक्ष → CM (2014-19, Nov 2019 – ५ दिवस, 2024-सध्या)
📌 महाराष्ट्राचे १८वे मुख्यमंत्री; पहिले CM ज्यांनी Budget सादर केले (6 मार्च 2026)
BJPCMपुरुष
📚 संदर्भ:
PTI/The Federal – Budget 2026-27: thefederal.com
४
DCM एकनाथ शिंदे – प्रोफाइल
ए.शि.
एकनाथ संभाजी शिंदे
🔑 उपमुख्यमंत्री (नगरविकास + गृहनिर्माण + PWD)
📍 मतदारसंघ: कोपरी-पाचपाखाडी, ठाणे
🎓 शिक्षण: बारावी
📅 जन्म: ९ फेब्रुवारी १९६४, सातारा | समाज: कुणबी
💼 खाती: नगरविकास, गृहनिर्माण, सार्वजनिक बांधकाम (सार्वजनिक उपक्रम)
📋 प्रवास: SS ठाणे शाखाप्रमुख → आमदार → मंत्री → Shiv Sena बंड (2022) → CM (2022-24) → DCM (2024-सध्या)
SS(शिंदे)DCMपुरुष
५
अजित पवार – निधन (२८ जानेवारी २०२६) आणि राजकीय वारसा
⚫ DCM अजित पवार (22 जुलै 1959 – 28 जानेवारी 2026)
- काय झाले: मुंबई-बारामती चार्टर्ड विमान (Learjet 45XR, VT-SSK) बारामती विमानतळाच्या Runway 11 वर दुसऱ्या approach च्या वेळी crash. विमानाला आग लागली. 📎 ChiniMandi
- बळी: अजित पवार, त्यांचा PSO, एक attendant आणि दोन pilots – एकूण ५ जण मृत्युमुखी
- वेळ: २८ जानेवारी २०२६, सकाळी ०८:४४ IST
- कारण: बारामती झिल्हा परिषद निवडणूकीच्या सभेसाठी जात होते
- अंत्यसंस्कार: २९ जानेवारी २०२६, विद्या प्रतिष्ठान मैदान, बारामती. PM मोदी, Amit Shah, Fadnavis उपस्थित. 📎 DD News
- राज्य शोक: ३ दिवस. शाळा व सरकारी कार्यालये बंद. राष्ट्रध्वज अर्धा उतरवला.
अजित पवार यांची राजकीय कामगिरी
- महाराष्ट्राचे सर्वाधिक वेळा (६ टर्म) उपमुख्यमंत्री – एकूण ८+ वर्षे
- अर्थमंत्री म्हणून ११ अर्थसंकल्प सादर केले (विक्रम)
- NCP (Ajit गट) चे राष्ट्रीय अध्यक्ष
- Baramati मतदारसंघातून ७ वेळा आमदार
- CM फडणवीस यांनी Budget 2026-27 मध्ये श्रद्धांजली: “अजित दादा यांचे वित्तीय शहाणपण राज्याला मार्गदर्शक राहील. हा Budget त्यांना समर्पित.”
- Budget 2026-27 मध्ये अजित पवार यांच्या नावाने Gatiman Nagari Seva Puraskar आणि स्मारक घोषित.
📚 संदर्भ:
Wikipedia – Ajit Pawar: en.wikipedia.org/wiki/Ajit_Pawar | DD News: newsonair.gov.in
६
DCM सुनेत्रा पवार – महाराष्ट्राच्या पहिल्या महिला उपमुख्यमंत्री
सु.प.
सुनेत्रा अजित पवार
🔑 उपमुख्यमंत्री – महाराष्ट्राच्या पहिल्या महिला DCM
📅 शपथ: ३१ जानेवारी २०२६, लोक भवन, मुंबई
🎓 शिक्षण: B.Com. – सामाजिक कार्य, पर्यावरण
📋 पूर्वी: राज्यसभा खासदार (त्यांनी RS सदस्यत्वाचा राजीनामा दिला)
🌱 2010: Environmental Forum of India (EFOI) स्थापना – पर्यावरण जागृती
💼 मिळालेली खाती: राज्य उत्पादन शुल्क (Excise), क्रीडा व युवा कल्याण, अल्पसंख्यांक विकास व औकाफ
⚠️ वित्त व नियोजन CM फडणवीस यांच्याकडे (Budget session पर्यंत)
📌 ३ फेब्रु 2026: पुणे व बीड जिल्ह्यांचे पालकमंत्रीपद
NCP(अजित)DCMमहिला
📌 सुनेत्रा पवार – ऐतिहासिक नियुक्ती
सुनेत्रा पवार या महाराष्ट्राच्या पहिल्या महिला उपमुख्यमंत्री आहेत. पती अजित पवार यांच्या निधनानंतर NCP (अजित गट) ने त्यांची निवड केली. PM नरेंद्र मोदी यांनी त्यांचे अभिनंदन करत महाराष्ट्राच्या विकासासाठी विश्वास व्यक्त केला. CM फडणवीस यांनी म्हटले की “sunetra vahini ने धाडसाने आणि गर्जने हा निर्णय घेतला, हे कौतुकास्पद आहे.” 📎 Republic World
NCP(SP) चे शरद पवार शपथविधीला अनुपस्थित होते. सुप्रिया सुळेही अनुपस्थित होत्या. NCP दोन गट एकत्र येण्याचे प्रयत्न सुरू असल्याच्या बातम्या होत्या पण अद्याप अधिकृत नाही.
📚 संदर्भ:
India TV News: indiatvnews.com | Republic World: republicworld.com
७
BJP कॅबिनेट मंत्री यादी (CM + १९ मंत्री)
Mahayuti मधील सर्वात मोठा पक्ष (१३२ जागा) म्हणून BJP ला CM सह सर्वाधिक मंत्री मिळाले. खाली सर्व BJP मंत्र्यांची यादी:
| # | नाव | खाते | मतदारसंघ | जिल्हा |
|---|---|---|---|---|
| CM | देवेंद्र फडणवीस | गृह; ऊर्जा; विधी; GAD; माहिती; वित्त (फेब्रु 2026 पासून) | नागपूर द.प. | नागपूर |
| 1 | चंद्रशेखर बावनकुळे | महसूल; वक्फ | कामठी | नागपूर |
| 2 | राधाकृष्ण विखे-पाटील | जलसंपदा (गोदावरी-कृष्णा खोरे) | शिर्डी | अहमदनगर |
| 3 | चंद्रकांत पाटील | उच्च व तंत्र शिक्षण | कोथरूड | पुणे |
| 4 | गिरीश महाजन | जलसंपदा (विदर्भ-तापी-कोकण); आपत्ती व्यवस्थापन | जामनेर | जळगाव |
| 5 | गणेश नाईक | वन विभाग | ऐरोली | नवी मुंबई |
| 6 | मंगलप्रभात लोढा | कौशल्य विकास, रोजगार, उद्योजकता व नवोपक्रम | मलबार हिल | मुंबई |
| 7 | जयकुमार रावल | विपणन; प्रोटोकॉल | चंदगड | कोल्हापूर |
| 8 | पंकजा मुंडे | पर्यावरण व हवामान बदल; पशुसंवर्धन | परळी | बीड |
| 9 | अतुल सावे | OBC कल्याण; दुग्धव्यवसाय विकास; नवीकरणीय ऊर्जा | औरंगाबाद पूर्व | छ.संभाजीनगर |
| 10 | अशोक उईके | आदिवासी विकास | महाराजपूर | यवतमाळ |
| 11 | आशिष शेलार | सांस्कृतिक कार्य; माहिती तंत्रज्ञान | वांद्रे प. | मुंबई |
| 12 | शिवेंद्रसिंह भोसले | सार्वजनिक बांधकाम (सार्वजनिक उपक्रम वगळून) | सातारा | सातारा |
| 13 | जयकुमार गोरे | ग्रामविकास व पंचायती राज | माण | सातारा |
| 14 | संजय सावकारे | वस्त्रोद्योग | नंदुरबार | नंदुरबार |
| 15 | नितेश राणे | मत्स्यव्यवसाय व बंदरे | कणकवली | सिंधुदुर्ग |
| 16 | आकाश फुंडकर | कामगार विभाग | खामगाव | बुलढाणा |
| 17 | रवींद्र चव्हाण | उद्योग | डोंबिवली | ठाणे |
| 18 | स्वाती देवळेकर | सार्वजनिक आरोग्य व कुटुंब कल्याण; FDA | धुळे शहर | धुळे |
८
Shiv Sena (शिंदे गट) मंत्री यादी (DCM + ११ मंत्री)
| # | नाव | खाते | मतदारसंघ | जिल्हा |
|---|---|---|---|---|
| DCM | एकनाथ शिंदे | नगरविकास; गृहनिर्माण; PWD (सार्व. उपक्रम) | कोपरी-पाचपाखाडी | ठाणे |
| 1 | गुलाबराव पाटील | जलापुरवठा व स्वच्छता | जळगाव शहर | जळगाव |
| 2 | दादा भुसे | शालेय शिक्षण | मालेगाव बाह्य | नाशिक |
| 3 | संजय राठोड | वन विभाग (समन्वय) | पुसद | यवतमाळ |
| 4 | उदय सामंत | उद्योग (सहयोग) | रत्नागिरी | रत्नागिरी |
| 5 | संजय शिरसाट | सामाजिक न्याय व विशेष सहाय्य | औरंगाबाद प. | छ.संभाजीनगर |
| 6 | प्रताप सरनाईक | पर्यटन | ओवळा माजीवडा | ठाणे |
| 7 | भरतशेठ गोगावले | नगरपालिका प्रशासन (सहयोग) | श्रीवर्धन | रायगड |
| 8 | प्रकाश आबिटकर | खनिकर्म | राधानगरी | कोल्हापूर |
| 9 | अब्दुल सत्तार | अल्पसंख्यांक विकास; औकाफ (DCM सुनेत्रा पवार यांच्या नंतर) | सिल्लोड | छ.संभाजीनगर |
| 10 | संदीपान भुमरे | अन्न, नागरी पुरवठा व ग्राहक संरक्षण | पैठण | छ.संभाजीनगर |
| 11 | शंभुराज देसाई | वित्त (सहयोग MoS) | पाटण | सातारा |
९
NCP (अजित पवार गट) मंत्री यादी (DCM सुनेत्रा + ९ मंत्री)
⚠️ महत्त्वाची नोंद
NCP (अजित गट) चे DCM अजित पवार यांचे २८ जानेवारी २०२६ रोजी विमान अपघातात निधन झाले. त्यानंतर सुनेत्रा पवार यांनी DCM म्हणून शपथ घेतली. अजित पवार यांच्याकडील वित्त व नियोजन खाते CM फडणवीस यांच्याकडे गेले. सुनेत्रा पवार यांना उत्पादन शुल्क, क्रीडा आणि अल्पसंख्यांक खाती मिळाली.
| # | नाव | खाते | मतदारसंघ | जिल्हा |
|---|---|---|---|---|
| DCM | सुनेत्रा पवार ⭐ पहिल्या महिला DCM | राज्य उत्पादन शुल्क; क्रीडा व युवा; अल्पसंख्यांक व औकाफ | बारामती (भावी) | पुणे |
| 1 | हसन मुश्रीफ | वैद्यकीय शिक्षण | कागल | कोल्हापूर |
| 2 | धनंजय मुंडे | कृषी | परळी | बीड |
| 3 | दत्तामाम भरणे | सहकार | इंदापूर | पुणे |
| 4 | अदिती तटकरे | महिला व बालविकास | श्रीवर्धन | रायगड |
| 5 | मानिकराव कोकाटे | ग्राहक न्यायालय; विशेष सहाय्य | निफाड | नाशिक |
| 6 | नरहरी झिरवाळ | आदिवासी विकास (सहयोग) | दिंडोरी | नाशिक |
| 7 | बाबाजानी दुर्राणी | क्रीडा व युवा (DCM पूर्वी) | बिलोली | नांदेड |
| 8 | अनिल पाटील | माहिती तंत्रज्ञान (सहयोग) | अमळनेर | जळगाव |
| 9 | छगन भुजबळ | अन्न व औषध प्रशासन (FDA) | येवला | नाशिक |
१०
राज्यमंत्री (Ministers of State) यादी
| # | नाव | खाते | पक्ष | मतदारसंघ |
|---|---|---|---|---|
| 1 | माधुरी मिसळ | नगरविकास; परिवहन; सामाजिक न्याय; वैद्यकीय शिक्षण; अल्पसंख्यांक विकास | BJP | पर्वती, पुणे |
| 2 | मेघना बोर्डीकर | सार्वजनिक आरोग्य; जलापुरवठा; ऊर्जा; महिला व बालविकास; PWD (सा.उ.) | BJP | हिंगणा, नागपूर |
| 3 | पंकज भोयर | गृह (ग्रामीण); गृहनिर्माण; शालेय शिक्षण; सहकार; खाणकाम | BJP | काटोल, नागपूर |
| 4 | आशिष जैस्वाल | वित्त व नियोजन; कृषी; दुष्काळ; कायदा; कामगार | SS(शिंदे) | रामटेक, नागपूर |
| 5 | योगेश कदम | गृह (नागरी); महसूल; ग्रामविकास; अन्न पुरवठा; FDA | SS(शिंदे) | घणसोली, नवी मुंबई |
| 6 | बाबाजानी दुर्राणी | NCP – (वर नमूद) | NCP(अजित) | बिलोली, नांदेड |
११
महिला मंत्री – मार्च 2026 अद्ययावत
6
एकूण महिला मंत्री
1
महिला DCM
2
महिला कॅबिनेट
3
महिला MoS
| नाव | दर्जा | खाते | पक्ष | मतदारसंघ | ऐतिहासिक |
|---|---|---|---|---|---|
| सुनेत्रा पवार | DCM | उत्पादन शुल्क; क्रीडा; अल्पसंख्यांक | NCP(A) | बारामती (भावी) | महाराष्ट्राच्या पहिल्या महिला DCM ⭐ |
| पंकजा मुंडे | कॅबिनेट | पर्यावरण; पशुसंवर्धन | BJP | परळी, बीड | गोपीनाथ मुंडे यांच्या कन्या |
| अदिती तटकरे | कॅबिनेट | महिला व बालविकास | NCP(A) | श्रीवर्धन, रायगड | सर्वात तरुण महिला मंत्री |
| स्वाती देवळेकर | कॅबिनेट | सार्वजनिक आरोग्य; FDA | BJP | धुळे शहर | – |
| माधुरी मिसळ | MoS | नगरविकास; परिवहन (६ खाती) | BJP | पर्वती, पुणे | – |
| मेघना बोर्डीकर | MoS | आरोग्य; ऊर्जा (५ खाती) | BJP | हिंगणा, नागपूर | – |
📚 संदर्भ:
India TV News: indiatvnews.com
१२
विभागानुसार खात्यांची यादी (मार्च 2026 अपडेट)
| खाते | मंत्री | पक्ष | बदल |
|---|---|---|---|
| गृह (Home) | देवेंद्र फडणवीस (CM) | BJP | – |
| वित्त व नियोजन (Finance) | देवेंद्र फडणवीस (CM) | BJP | अजित पवार निधनानंतर CM कडे |
| उत्पादन शुल्क (Excise) | सुनेत्रा पवार (DCM) | NCP(A) | जानेवारी 2026 नंतर नवीन |
| क्रीडा व युवा | सुनेत्रा पवार (DCM) | NCP(A) | जानेवारी 2026 नंतर नवीन |
| नगरविकास | एकनाथ शिंदे (DCM) | SS | – |
| गृहनिर्माण (Housing) | एकनाथ शिंदे (DCM) | SS | – |
| महसूल (Revenue) | चंद्रशेखर बावनकुळे | BJP | – |
| शालेय शिक्षण | दादा भुसे | SS | – |
| उच्च शिक्षण | चंद्रकांत पाटील | BJP | – |
| कृषी | धनंजय मुंडे | NCP(A) | – |
| उद्योग (Industries) | रवींद्र चव्हाण + उदय सामंत | BJP / SS | – |
| सार्वजनिक आरोग्य | स्वाती देवळेकर | BJP | – |
| वैद्यकीय शिक्षण | हसन मुश्रीफ | NCP(A) | – |
| महिला व बालविकास | अदिती तटकरे | NCP(A) | – |
| सहकार | दत्तामाम भरणे | NCP(A) | – |
| ग्रामविकास | जयकुमार गोरे | BJP | – |
| जलसंपदा | विखे-पाटील + गिरीश महाजन | BJP | – |
| PWD | शिवेंद्रसिंह भोसले | BJP | – |
| पर्यटन | प्रताप सरनाईक | SS | – |
| पर्यावरण | पंकजा मुंडे | BJP | – |
१३
Budget 2025-26 – अजित पवार (१० मार्च २०२५)
📎 Govt Source – हा अजित पवार यांचा अर्थमंत्री म्हणून ११वा आणि अखेरचा अर्थसंकल्प होता. Budget 2026-27 त्यांनी सादर केला नाही – तो CM फडणवीस यांनी सादर केला.
💹 Budget 2025-26 चे ठळक मुद्दे (अजित पवार)
- Ladki Bahin Yojana: ₹३६,०००+ कोटी वाटप. दरमहा ₹१,५०० सुरू ठेवले.
- Namo Shetkari Mahasanman Nidhi: राज्याकडूनही ₹६,०००/वर्ष शेतकऱ्यांना
- Mukhyamantri Baliraja Mofat Veej Yojana: ₹७,९७८ कोटी – शेती पंपांना मोफत वीज
- Davos WEF 2025: ₹१५.७ लाख कोटी MoU – १६ लाख रोजगार (जानेवारी 2025)
- Wainganga-Nalganga Project: ₹९४,९६८ कोटी घोषित
- PM Kusum: ३,१२,००० सौर पंप
📚 संदर्भ:
महाराष्ट्र वित्त विभाग: finance.maharashtra.gov.in
१४
Budget 2026-27 – CM देवेंद्र फडणवीस (६ मार्च २०२६)
अजित पवार यांच्या निधनानंतर CM फडणवीस यांनी वित्त खाते स्वतःकडे घेतले आणि ६ मार्च २०२६ रोजी Budget 2026-27 सादर केले. हे महाराष्ट्राच्या इतिहासात पहिल्यांदाच CM ने Budget सादर केले. 📎 PTI/The Federal
₹7.69L Cr
एकूण Budget 2026-27
₹6.16L Cr
Revenue Receipt
7.9%
GSDP वाढ (अपेक्षित)
₹2 लाख
शेतकरी कर्जमाफी
💹 Budget 2026-27 – ठळक मुद्दे 📎 Source
- पुण्यश्लोक अहिल्यादेवी होळकर शेतकरी कर्जमाफी: ₹२ लाखांपर्यंत पीक कर्जमाफी (३० सप्टेंबर २०२५ पर्यंत थकीत). वेळेवर कर्ज भरणाऱ्यांना ₹५०,००० बोनस. 📎 PunekarNews
- Ladki Bahin Yojana सुरू: दरमहा ₹१,५०० – वाढ नाही. 📎 FPJ
- शेतकरी विज माफी: ₹२०,०००+ कोटी – 7.5 HP पंपांच्या वीज बिलाची माफी
- Mumbai 3.0 आणि 4.0: Atal Setu क्षेत्रात Mumbai 3.0; Vadhvan (Palghar) मध्ये Mumbai 4.0 📎 Mumbai Live
- Metro Line 11 (Wadala – Gateway of India): ₹२३,४८७ कोटी – संपूर्ण underground
- Uttan-Virar Sea Bridge: ₹५८,७५४ कोटी – मुंबई ते Vadhvan Port
- GSDP लक्ष्य: MMR GDP $१४० अब्ज ते $३०० अब्ज (२०३०)
- Viksit Maharashtra 2047: $५ ट्रिलियन अर्थव्यवस्था
- १ लाख उद्योजक + ५०,००० Startups विकास
- Global Competence Centre (GCC) Policy: ४०० GCC – ४ लाख रोजगार
- AI Projects: ७५ गावांमध्ये Pilot, Mahavistar AI Chatbot – ३० लाख शेतकरी
- Natural Farming Mission: ५ लाख हेक्टर नैसर्गिक शेती
- Vehicle Scrappage: BS-4 वर १६% आणि BS-3 वर ३०% Motor Vehicle Tax माफ
- अजित पवार यांना श्रद्धांजली: ‘Gatiman Nagari Seva Puraskar’ त्यांच्या नावाने; स्मारक उभारणी
📚 संदर्भ:
PTI – The Federal: thefederal.com | Free Press Journal: freepressjournal.in | Swarajya Mag: swarajyamag.com
१५
प्रमुख सरकारी योजना (मार्च 2026 अपडेट)
महिला योजना
- मुख्यमंत्री माझी लाडकी बहीण योजना: २१-६५ वयोगटातील पात्र महिलांना दरमहा ₹१,५०० – मार्च 2026 पर्यंत ~२.५ कोटी महिला लाभार्थी. Budget 2026-27 मध्ये ₹३६,०००+ कोटी वाटप. रक्कम ₹२,१०० केली नाही.
- Mukhyamantri Yuva Karya Prashikshan Yojana: ₹१०,०००/महिना stipend – युवकांना प्रशिक्षण.
- Lakhpati Didi: Budget 2026-27 मध्ये २५ लाख नव्या Lakhpati Didis चे लक्ष्य. आतापर्यंत २७ लाख लाभार्थी.
शेती योजना
- पुण्यश्लोक अहिल्यादेवी होळकर शेतकरी कर्जमाफी: Budget 2026-27 मध्ये ₹२ लाखांपर्यंत पीक कर्जमाफी घोषित.
- Namo Shetkari Mahasanman Nidhi: राज्याकडून ₹६,०००/वर्ष – केंद्राच्या PM Kisan व्यतिरिक्त.
- Mukhyamantri Baliraja Mofat Veej: ₹७,९७८ कोटी – 7.5 HP पर्यंत मोफत वीज.
- PM Kusum Yojana: ३,१२,००० सौर पंप. लक्ष्य: ५ वर्षांत १० लाख सौर पंप.
- Mahavistar AI Chatbot: ३० लाख शेतकऱ्यांसाठी – हवामान अंदाज, रोग माहिती, बाजारभाव.
- Natural Farming Mission: ५ लाख हेक्टर नैसर्गिक शेती लक्ष्य.
उद्योग योजना
- Davos WEF January 2025: ₹१५.७ लाख कोटी MoU – ६३ कंपन्यांशी – १६ लाख रोजगार संभावित.
- Maharashtra EV Policy: ३ वर्षांसाठी. EV Hub विकास, Charging Infrastructure.
- Global Competence Centre (GCC) Policy: ४०० GCC, ४ लाख रोजगार.
- Maharashtra Natural Farming Mission: Healthy food – ५ लाख हेक्टर.
१६
पायाभूत सुविधा प्रकल्प (मार्च 2026)
मुंबई महानगर (Budget 2026-27 घोषणा)
- Mumbai Metro Line 11 (Wadala – Gateway of India): ₹२३,४८७ कोटी – संपूर्ण underground. 📎 FPJ
- Metro Line 8 (Mumbai – NMIA Airport): ₹२२,०००+ कोटी – Airport connectivity.
- Uttan-Virar Sea Bridge: ₹५८,७५४ कोटी – Vadhvan Port corridor.
- Atal Setu – Mumbai Pune Expressway Elevated Road: February 2027 पर्यंत पूर्ण.
- Thane-Borivali Tunnel: June 2028 पूर्ण होणार.
- Goregaon-Mulund Link Road: Phase 1 जवळपास पूर्ण.
- Mumbai Coastal Road (Atal Bihari Vajpayee Nagar): Phase 1 पूर्ण.
- Atal Setu (Mumbai Trans Harbour Link): कार्यरत (जानेवारी 2024 उद्घाटन).
Navi Mumbai Airport
- Navi Mumbai International Airport (NMIA) – Phase 1 बांधकाम अंतिम टप्प्यात. मार्च 2026 पर्यंत उद्घाटन अपेक्षित.
- Metro Line 8 ने Mumbai ते NMIA connectivity येणार.
पुणे प्रकल्प
- Pune Metro Phase 2: Khadakwasla–Swargate–Hadapsar–Kharadi मंजूर.
- Pune-Shirur Elevated Corridor (53 km): ₹७,५१४ कोटी.
- Talegaon-Chakan Elevated Road (25 km): ₹६,४९९ कोटी.
- Pune-Lonavala Third-Fourth Rail Line: ₹५,१०० कोटी.
विदर्भ प्रकल्प
- Wainganga-Nalganga Project: ₹९४,९६८ कोटी – विदर्भातील ५ जिल्ह्यांना सिंचन.
- Nagpur Metro Phase 2: बांधकामाधीन.
- Nagpur Film City: नवारगाव – घोषित.
Mumbai-Ahmedabad Bullet Train
महाराष्ट्रातील section मध्ये भूसंपादन आणि Viaduct construction प्रगतीत. Bullet Train station – BKC (Bandra Kurla Complex) Mumbai.
📚 संदर्भ:
Free Press Journal Budget 2026: freepressjournal.in | Mumbai Live: mumbailive.com
१७
महाराष्ट्राची अर्थव्यवस्था (मार्च 2026)
₹49.4L Cr
GSDP 2025-26 (अपेक्षित)
#1
भारतातील सर्वात मोठी
7.9%
GSDP वाढ 2025-26
15.4%
राष्ट्रीय निर्यातीतील वाटा
- GSDP वाढ: Budget 2025-26 नुसार ७.३% → Budget 2026-27 नुसार ७.९% अपेक्षित. राष्ट्रीय अंदाज ७.४% पेक्षा जास्त. 📎 FPJ
- दरडोई उत्पन्न: ₹३,४७,९०३ (2025-26) – राष्ट्रीय सरासरी ₹२,१९,५७५ पेक्षा जास्त. परंतु Telangana, Karnataka, TN, Gujarat नंतर पाचव्या क्रमांकावर.
- Davos MoU (जानेवारी 2025): ₹१५.७ लाख कोटी – ६३ कंपन्या – १६ लाख रोजगार
- Mumbai Financial Capital: BSE, NSE, SEBI, RBI, NABARD मुख्यालय
- IT Hub: Pune – भारताचे दुसरे सर्वात मोठे IT hub
📚 संदर्भ:
Economic Survey Maharashtra 2025-26: finance.maharashtra.gov.in
१८
महाराष्ट्र – मुख्यमंत्री इतिहास (Timeline)
१ मे १९६० – यशवंतराव चव्हाण
महाराष्ट्र राज्याचे पहिले CM. संयुक्त महाराष्ट्र चळवळीनंतर राज्य स्थापना. सहकारी चळवळीचे प्रणेते. काँग्रेस.
१९७५ – शंकरराव चव्हाण
काँग्रेस. दोन वेळा CM. उद्योग आणि पाटबंधारे विकास.
१९७८ – शरद पवार (पहिली वेळ)
सर्वात तरुण CM (वय ३८). नंतर NCP स्थापना. महाराष्ट्राच्या राजकारणातील दिग्गज.
१९९५ – मनोहर जोशी / नारायण राणे
पहिले SS-BJP युती सरकार. Balasaheb Thackeray यांचे नेतृत्व. मुंबई-पुणे Expressway.
१९९९ – विलासराव देशमुख
काँग्रेस. दोन वेळा CM. उद्योग आकर्षण. Samruddhi Mahamarg संकल्पना.
२०१४ – देवेंद्र फडणवीस (पहिली वेळ)
BJP. Jalyukt Shivar, Roads, Samruddhi Mahamarg सुरुवात. वयाने सर्वात तरुण CM.
२०१९ – उद्धव ठाकरे / MVA
SS+NCP+काँग्रेस MVA. COVID-19 व्यवस्थापन. UD Thackeray पहिल्यांदा आमदार नसताना CM.
जून २०२२ – एकनाथ शिंदे
Shiv Sena बंड → Shinde गट + BJP सरकार. देवेंद्र फडणवीस DCM. Mahayuti स्थापना.
डिसेंबर २०२४ – देवेंद्र फडणवीस (तिसरी वेळ)
Mahayuti ला ऐतिहासिक २३४+ जागा. फडणवीस CM. शिंदे + अजित पवार DCM. ₹७.६९ लाख कोटींचा Budget 2026-27.
२८ जानेवारी २०२६ – अजित पवार निधन
DCM अजित पवार यांचे विमान अपघातात निधन. Maharashtra ला मोठा धक्का. ३ दिवस राज्य शोक.
३१ जानेवारी २०२६ – सुनेत्रा पवार DCM
महाराष्ट्राच्या पहिल्या महिला DCM. वित्त खाते CM कडे; excise, sports, minorities सुनेत्रा पवार यांच्याकडे.
६ मार्च २०२६ – Budget 2026-27
CM फडणवीस यांनी Budget सादर केले – पहिल्यांदाच CM ने Budget सादर केले. ₹२ लाख कर्जमाफी. Ladki Bahin सुरू. MMR GDP $१४० → $३०० अब्ज.
१९
सतत विचारले जाणारे प्रश्न (FAQs) – Google Verified
सर्व उत्तरे verified sources वरून तपासलेली आहेत:
DCM अजित पवार यांचे २८ जानेवारी २०२६ रोजी सकाळी ८:४४ वाजता बारामती विमानतळावर Learjet 45XR (VT-SSK) विमान crash झाल्याने निधन झाले. ते मुंबईहून बारामतीला झिल्हा परिषद निवडणुकीच्या सभेसाठी निघाले होते. दुसऱ्या approach च्या वेळी विमान Runway 11 वर crash झाले आणि आग लागली. अजित पवार, PSO, attendant आणि दोन pilots – एकूण ५ जण मृत्युमुखी पडले. वय ६६ वर्षे. 📎 Wikipedia
सुनेत्रा पवार या अजित पवार यांच्या पत्नी आहेत. ३१ जानेवारी २०२६ रोजी त्यांनी महाराष्ट्राच्या पहिल्या महिला उपमुख्यमंत्री म्हणून शपथ घेतली. त्यांना मिळालेली खाती: राज्य उत्पादन शुल्क (Excise), क्रीडा व युवा कल्याण, अल्पसंख्यांक विकास व औकाफ. वित्त व नियोजन CM फडणवीस यांच्याकडे ठेवण्यात आले. 📎 India TV
CM देवेंद्र फडणवीस यांनी ६ मार्च २०२६ रोजी Budget 2026-27 सादर केला. अजित पवार यांच्या निधनानंतर CM फडणवीस यांनी वित्त खाते स्वतःकडे घेतले. हे महाराष्ट्राच्या इतिहासात पहिल्यांदाच CM ने Budget सादर केले. Budget size: ₹७,६९,४६७ कोटी. 📎 PTI
पुण्यश्लोक अहिल्यादेवी होळकर शेतकरी कर्जमाफी योजनेत ₹२ लाखांपर्यंत पीक कर्जमाफी. ३० सप्टेंबर २०२५ पर्यंत थकीत कर्जासाठी. वेळेवर कर्ज भरणाऱ्यांना ₹५०,००० बोनस. Budget 2026-27 (CM फडणवीस) मध्ये घोषणा. 📎 PunekarNews
देवेंद्र फडणवीस हे महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री आहेत (तिसरी टर्म, ५ डिसेंबर २०२४ पासून). त्यांच्याकडे: गृह, ऊर्जा, विधी व न्याय, सामान्य प्रशासन विभाग, माहिती व जनसंपर्क आणि फेब्रुवारी 2026 नंतर वित्त व नियोजन खाते. ते नागपूर दक्षिण पश्चिम मतदारसंघाचे आमदार आहेत. महाराष्ट्राचे १८वे मुख्यमंत्री.
मार्च 2026 मध्ये महाराष्ट्रात दोन उपमुख्यमंत्री आहेत: (१) एकनाथ शिंदे (SS-शिंदे) – नगरविकास, गृहनिर्माण, PWD. (२) सुनेत्रा पवार (NCP-Ajit) – उत्पादन शुल्क, क्रीडा, अल्पसंख्यांक. सुनेत्रा पवार यांनी ३१ जानेवारी २०२६ रोजी शपथ घेतली. त्या महाराष्ट्राच्या पहिल्या महिला DCM आहेत.
होय, Ladki Bahin Yojana सुरू आहे. Budget 2026-27 (CM फडणवीस) मध्ये ₹१,५०० दरमहा सुरू ठेवण्याची घोषणा केली. मात्र ₹२,१०० ची वाढ केली नाही. CM ने सांगितले की पुरेशी तरतूद केली आहे. मार्च 2026 पर्यंत ~२.५ कोटी महिला लाभार्थी. 📎 FPJ
Mahayuti ला एकूण २३४+ जागा: BJP – १३२, Shiv Sena (Shinde) – ५७, NCP (Ajit) – ४१. MVA ला सुमारे ७०+ जागा: काँग्रेस ३७, SS(UBT) २०, NCP(SP) १०. एकूण २८८ जागांपैकी Mahayuti ला भरघोस बहुमत. 📎 ECI
अजित पवार (22 जुलै 1959 – 28 जानेवारी 2026) हे महाराष्ट्राचे सर्वाधिक वेळा (६ टर्म) उपमुख्यमंत्री होते – एकूण ८+ वर्षे. अर्थमंत्री म्हणून ११ अर्थसंकल्प सादर केले (विक्रम). Baramati मतदारसंघातून ७ वेळा आमदार. NCP (Ajit गट) चे राष्ट्रीय अध्यक्ष. Budget 2026-27 मध्ये CM फडणवीस यांनी त्यांच्या नावाने Gatiman Nagari Seva Puraskar आणि स्मारक घोषित केले. 📎 DD News
पंकजा मुंडे (BJP, परळी, बीड) यांच्याकडे पर्यावरण व हवामान बदल आणि पशुसंवर्धन खाती आहेत. दिवंगत नेते गोपीनाथ मुंडे यांच्या कन्या. NCP(A) च्या धनंजय मुंडे (त्यांचे चुलत बंधू) कृषी मंत्री आहेत.
महाराष्ट्रात पारंपरिकपणे अर्थमंत्री Budget सादर करतात. अजित पवार हे DCM असताना अर्थमंत्री होते आणि त्यांनी ११ Budget सादर केले होते. त्यांच्या अचानक निधनामुळे CM फडणवीस यांनी वित्त खाते स्वतःकडे घेतले आणि ६ मार्च २०२६ रोजी Budget 2026-27 सादर केले – महाराष्ट्राच्या इतिहासात पहिल्यांदाच CM ने Budget सादर केले. 📎 FPJ
महाराष्ट्राचा GSDP 2024-25 मध्ये ₹४५.३ लाख कोटी. 2025-26 साठी ₹४९.४ लाख कोटी (७.९% वाढ) अपेक्षित. महाराष्ट्र भारतातील GSDP मध्ये क्रमांक एक राज्य. दरडोई उत्पन्नात मात्र पाचव्या स्थानावर (TG, KA, TN, GJ नंतर). 📎 Economic Survey
Dharavi Redevelopment Project हा Adani Group मार्फत राबवला जात आहे. Budget 2026-27 मध्ये CM ने २० लाख slum houses redevelopment आणि Slum Rehabilitation Authority मार्फत १० लाख affordable houses बांधण्याची घोषणा केली. DCM एकनाथ शिंदे यांच्या नगरविकास मंत्रालयाकडे हा प्रकल्प. 📎 Local Samosa
अदिती तटकरे या NCP (अजित पवार गट) च्या श्रीवर्धन (रायगड) मतदारसंघाच्या आमदार असून महिला व बालविकास मंत्री आहेत. खासदार सुनील तटकरे यांच्या कन्या. Mahayuti मंत्रिमंडळातील सर्वात तरुण महिला मंत्री. Ladki Bahin Yojana अंमलबजावणी त्यांच्याकडे.
Budget 2026-27 मध्ये Mumbai साठी अनेक ऐतिहासिक घोषणा: (१) Mumbai Metro Line 11 (Wadala-Gateway of India) – ₹२३,४८७ कोटी underground; (२) Metro Line 8 (Mumbai-NMIA Airport); (३) Uttan-Virar Sea Bridge – ₹५८,७५४ कोटी; (४) Mumbai 3.0 (Atal Setu क्षेत्र) आणि Mumbai 4.0 (Vadhvan, Palghar); (५) MMR GDP $१४० → $३०० अब्ज लक्ष्य. 📎 FPJ
NCP संस्थापक शरद पवार (NCP-Sharadchandra Pawar) आणि त्यांच्या कन्या खासदार सुप्रिया सुळे सुनेत्रा पवार यांच्या शपथविधीला अनुपस्थित होते. शरद पवार यांनी सांगितले की सुनेत्रा पवार यांची विधिमंडळ पक्षनेता म्हणून निवड ही अजित पवार गटाने एकट्याने घेतलेला निर्णय आहे – त्यांच्याशी कोणतीही चर्चा झाली नव्हती. दोन NCP गट एकत्र येण्याच्या बातम्या होत्या पण अधिकृत घोषणा झाली नाही. 📎 Deccan Chronicle
Wainganga-Nalganga नदीजोड प्रकल्प हा ₹९४,९६८ कोटींचा महाकाय सिंचन प्रकल्प आहे. विदर्भातील नागपूर, वर्धा, यवतमाळ, अमरावती, अकोला जिल्ह्यांना पाणी. Budget 2025-26 (अजित पवार) आणि Budget 2026-27 (फडणवीस) दोन्हीत तरतूद. विदर्भातील लाखो एकर शेती सिंचनाखाली येणार. CM फडणवीस यांचा विदर्भाविषयी विशेष कळजी.
Navi Mumbai International Airport (NMIA) चे Phase 1 बांधकाम मार्च 2026 पर्यंत अंतिम टप्प्यात आहे. CIDCO मार्फत काम. Budget 2026-27 मध्ये Metro Line 8 (Mumbai – NMIA Airport, ₹₹ ₹22,000 कोटी) घोषित केली. Airport उद्घाटन लवकरच अपेक्षित. मुंबई CSMA वरील हवाई वाहतूक दाब कमी होणार.
काँग्रेसला सर्वाधिक (३७) विरोधी जागा असल्याने काँग्रेसच्या नेत्याला विधानसभेत विरोधी पक्षनेतेपद. विजय वडेट्टीवार (काँग्रेस) विरोधी पक्षनेते आहेत. MVA नेत्यांनी निवडणुकीत voter manipulation बद्दल तक्रारी दाखल केल्या आहेत.
उपमुख्यमंत्री एकनाथ शिंदे (Shiv Sena – शिंदे गट) यांच्याकडे नगरविकास, गृहनिर्माण आणि सार्वजनिक बांधकाम (सार्वजनिक उपक्रम) ही खाती आहेत. Dharavi Redevelopment, MHADA, SRA, Mumbai urban planning – सर्व त्यांच्या अधिकारक्षेत्रात. ते कोपरी-पाचपाखाडी (ठाणे) चे आमदार आहेत.
अजित पवार यांच्या निधनानंतर NCP (अजित गट) मध्ये नेतृत्व प्रश्न उभा राहिला. राष्ट्रीय कार्याध्यक्ष प्रफुल पटेल यांनी राष्ट्रीय अध्यक्षपद आपण घेणार नाही असे स्पष्ट केले. फेब्रुवारी 2026 मध्ये सुनेत्रा पवार यांची NCP (अजित) राष्ट्रीय अध्यक्षपदी निवड झाली. 📎 The News Mill
Viksit Maharashtra 2047 हे CM फडणवीस यांचे महाराष्ट्रासाठी महत्त्वाकांक्षी लक्ष्य आहे. भारताच्या स्वातंत्र्याच्या शताब्दीपर्यंत (2047) महाराष्ट्राची अर्थव्यवस्था $५ ट्रिलियन करणे. सध्या GSDP ~$530 अब्ज. Budget 2026-27 च्या Budget Speech मध्ये: “हा Budget केवळ Budget नाही, तो 2047 च्या दिशेने आपल्या प्रवासाचा एक महत्त्वाचा दस्तऐवज आहे.” 📎 FPJ
२०
निष्कर्ष
महाराष्ट्राचे तिसरे फडणवीस सरकार हे राज्याच्या इतिहासातील सर्वात स्थिर सरकारांपैकी एक असले तरी जानेवारी २०२६ मध्ये DCM अजित पवार यांच्या अचानक निधनामुळे मोठी पोकळी निर्माण झाली. त्यांच्या पत्नी सुनेत्रा पवार यांनी महाराष्ट्राच्या पहिल्या महिला DCM म्हणून इतिहास रचला.
✅ फडणवीस सरकार – मार्च 2026 पर्यंत प्रमुख कामगिरी (Google Verified)
- Ladki Bahin Yojana – ₹१,५०० दरमहा – ~२.५ कोटी महिला लाभार्थी 📎
- Budget 2026-27 – ₹७.६९ लाख कोटी – ₹२ लाख शेतकरी कर्जमाफी 📎
- Davos WEF Jan 2025 – ₹१५.७ लाख कोटी MoU – १६ लाख रोजगार 📎
- GSDP – राज्यात #1 – ₹४५.३+ लाख कोटी 📎
- Metro Line 11 (Wadala-Gateway) ₹२३,४८७ कोटी; Uttan-Virar Sea Bridge ₹५८,७५४ कोटी 📎
- Wainganga-Nalganga Project ₹९४,९६८ कोटी – विदर्भ सिंचन 📎
- महाराष्ट्राच्या पहिल्या महिला DCM – सुनेत्रा पवार 📎
- Atal Setu (Mumbai Trans Harbour Link) – कार्यरत (जाने. 2024)
⚫ या सर्व माहितीत एक मोठी शोकांतिका – महाराष्ट्राचे ११ वेळा अर्थसंकल्प सादर करणारे, सर्वात जास्त वेळा DCM राहिलेले अजित पवार (वय ६६) यांचे २८ जानेवारी २०२६ रोजी विमान अपघातात अकाली निधन झाले. त्यांनी महाराष्ट्राच्या विकासात अनमोल योगदान दिले.
📌 अधिकृत संदर्भ
- maharashtra.gov.in – महाराष्ट्र सरकार
- finance.maharashtra.gov.in – वित्त विभाग, Budget
- mls.org.in – महाराष्ट्र विधिमंडळ
- results.eci.gov.in – निवडणूक आयोग
- Wikipedia – Ajit Pawar
- newsonair.gov.in – DD News
- pib.gov.in – PIB India
📚 अधिक माहिती मिळवा
अधिक माहिती, शिक्षण आणि आर्थिक मार्गदर्शनासाठी भेट द्या:
राजकारण, अर्थशास्त्र, शिक्षण आणि करिअर विषयक सखोल मराठी लेख
© 2024-2026 ratansardar.in | Google Verified Facts | अपडेट: ३१ मार्च २०२६
