गुंठेवारी Plot खरेदी
कायदेशीरदृष्ट्या मजबूत होईपर्यंत
संपूर्ण मार्गदर्शिका
एक अनुभवी Property Lawyer म्हणून — खरेदीपूर्व Due Diligence ते Regularization Certificate पर्यंत — प्रत्येक टप्पा सविस्तर
- Lawyer म्हणून माझा स्पष्ट सल्ला: Gunthewari plot खरेदी करणे म्हणजे एक “Calculated Risk” घेणे — हे करताना प्रत्येक Step Legally Documented असणे बंधनकारक आहे
- Regularization Certificate मिळेपर्यंत तुमचे Title 100% Clear नाही — हे स्वीकारून पुढे जा
- December 31, 2020 नंतरचे Gunthewari Plots कधीही Regularize होऊ शकत नाहीत — असे plots खरेदी करणे म्हणजे पैसे टाकणे
- Pune मध्ये 70,000 Gunthewari cases पैकी फक्त 21 Approved — प्रक्रिया कठीण आहे, संयम ठेवा
- बँक Loan Regularization Certificate शिवाय मिळणार नाही — हे आधीच निश्चित करा
📜 कायदेशीर आधार — GR आणि Acts
मूळ कायदा — January 1, 2001 पूर्वीचे plots नियमित करण्याची तरतूद
Deadline December 31, 2020 पर्यंत वाढवली — Act 2.0 म्हणून ओळखले जाते
➜ urban.maharashtra.gov.in → Circulars
Planning Authorities ना fee structure ठरवण्याचे अधिकार — maximum limits नुसार
Mitigation fee 10% वरून 4% RRR वर कमी केली (PMRDA साठी approved)
➜ archive.org — GR #202312041707440525
PMRDA jurisdiction (23 villages) — 50% discount on Regularization Fee
Agricultural → NA Conversion simplified — One-Time Premium, No Collector Permission
➜ S&R Associates Legal Analysis (March 2026)
MLRC Amendment Implementation Directions — NA Premium Payment Deadline
- Regularization झाल्यावर Gunthewari Plot बिनशेती (NA) म्हणून Deemed Converted होतो
- All pending Court Cases by Planning Authority abate होतात (Section 5(2))
- 10% plots Planning Authority ला मोफत द्यावे लागतात (Layout असल्यास)
- Road रुंदी — Municipal Corp: 9 मीटर minimum | इतर: 4.5 मीटर minimum
- Development Plan Modified होतो — Regularized plot नुसार
1 Phase 1 — खरेदीपूर्व Due Diligence (2-4 आठवडे)
⚖️ Lawyer म्हणून सांगतो: हा Phase Skip केल्यास नंतर कोणीही वाचवू शकत नाही.
- Plot January 1, 2021 नंतर तयार झाला आहे
- Forest Land, CRZ, Government Land, River Bank, Railway Zone मध्ये आहे
- Regularization Application Rejected झाली आहे
- ७/१२ मध्ये Court Order / Injunction आहे
- EC मध्ये कर्ज / तारण आहे
- Development Plan मध्ये School/Garden/Road Reservation आहे
Property Lawyer कडून 30-year Title Search Report मागवा. यात:
- Chain of Title — कुणाकडून कुणाला, केव्हा Transfer झाले
- सर्व Sale Deeds, Gift Deeds, Haq Sod Patras — Registered आहेत का?
- कोणत्याही Coparcener चा हक्क उरलेला नाही का? (Ancestral Property Check)
- Court Cases, Stay Orders, Attachment Orders नाहीत ना?
- Benami Property नाही ना? (Benami Transactions Act 1988)
- Seller चे Power of Attorney valid आहे का? (POA द्वारे विकत असल्यास)
- Licensed Surveyor द्वारे Plot चे measurement करा — Survey Documents शी जुळते का?
- शेजारच्या जमिनींशी boundary dispute नाही ना?
- Access Road आहे का? किमान 4.5 मीटर (ग्रामीण) / 9 मीटर (Municipal) रुंदी?
- पाणी, वीज, Drainage — Basic Infrastructure उपलब्ध आहे का?
- जमीन Flood Zone, Low-lying Area मध्ये नाही ना? (PMC/MCGM Hazard Maps तपासा)
- Neighbours ला विचारा — कोणाचा दावा नाही ना?
खरेदी Finalize करण्यापूर्वी स्थानिक वर्तमानपत्रात Public Notice प्रकाशित करा (English + Marathi). Notice मध्ये: Plot Details, Survey Number, Seller चे नाव, खरेदी करण्याचा इरादा — कोणाचाही हरकत असल्यास 15 दिवसांत कळवावे.
2 Phase 2 — आवश्यक कागदपत्रे (संपूर्ण यादी)
- 📄मूळ खरेदी दस्तऐवज (Original Title Document)Sale Deed / Agreement / ₹100 Bond जे असेल ते — मूळ प्रत
- 📄७/१२ उतारा (Saat Baara) — 6 महिन्यांच्या आतbhulekh.mahabhumi.gov.in वरून Digitally Signed
- 📄Property Card (शहरी भाग)City Survey Office मधून — CTS Number सहित
- 📄Index II (Document Registration Record)Sub-Registrar Office मधून — सर्व Registered Documents
- 📄Encumbrance Certificate (EC) — 30 वर्षेigrmaharashtra.gov.in वरून — Nil असणे आवश्यक
- 📄Property Tax (घरपट्टी) पावत्या — मागील 3 वर्षेMunicipal Office / Gram Panchayat — थकबाकी नाही ना?
- 💡Light Bill — 2020 पूर्वीचे (Plot December 31, 2020 पूर्वी असल्याचा पुरावा)MSEDCL Bill — Plot च्या Address वर, 2020 पूर्वीचा
- 🗺️Survey / Measurement MapCity Survey Office / Revenue Office मधून
- 👤Link Documents — मागील 30 वर्षांची साखळीप्रत्येक Transfer ची Registered Deed
- ✍️सर्व वारसांचे Haq Sod Patra (Ancestral असल्यास)Sub-Registrar नोंदणीकृत — Unregistered ग्राह्य नाही
- 📋Gunthewari Regularization Application Copy (असल्यास)Local Authority कडे Application filed असल्यास Receipt
- 🏛️Guarantee Bond (Prescribed Form — जर ७/१२ नसेल)Gunthewari Act Section 4 नुसार — Notarized Affidavit
- 🏗️Structural Stability Certificate (बांधकाम असल्यास)Licensed Structural Engineer कडून
- 📸Photographs — Plot / Building चे सध्याचे (Date Stamped)Regularization Application साठी आवश्यक
- 🪪Aadhaar CardSub-Registrar Biometric Verification साठी
- 💳PAN CardProperty Registration + Income Tax साठी अनिवार्य
- 📸Passport Size Photos — 4Sub-Registrar Office साठी
- 🏦Bank Passbook / Cancelled ChequePayment Trail साठी — सर्व Transaction Cheque/NEFT ने
- 📋Income Proof (बँक Loan साठी)ITR, Salary Slip — भविष्यातील Loan साठी
| Document | Portal | किंमत |
|---|---|---|
| ७/१२ (Unsigned) | bhulekh.mahabhumi.gov.in | मोफत |
| ७/१२ (Digitally Signed) | digitalsatbara.mahabhumi.gov.in | ₹15 |
| ८अ उतारा | bhulekh.mahabhumi.gov.in | मोफत |
| Encumbrance Certificate | igrmaharashtra.gov.in | ₹25–₹100 |
| Index-2 Document Search | igrmaharashtra.gov.in | मोफत |
| Ready Reckoner Rate | igrmaharashtra.gov.in → e-ASR | मोफत |
3 Phase 3 — Agreement to Sell (बयाना करार)
Gunthewari Plot साठी Agreement to Sell मध्ये विशेष clauses असणे आवश्यक आहे:
- Plot Description: Survey Number, Area, Boundaries, GP हद्द / MC हद्द
- Plot Status: “Plot is a Gunthewari development existing prior to December 31, 2020” — स्पष्ट नमूद करा
- Regularization Clause: Seller Regularization Application साठी सहकार्य करेल — आवश्यक कागदपत्रे देईल
- Condition Precedent: Regularization Certificate मिळाल्यावरच Final Sale Deed — किंवा — खरेदीदाराने स्वतः Application करण्याचा अधिकार
- Title Warranty: Seller declares title is free from encumbrances
- Indemnity Clause: Title Defect आल्यास Seller Indemnify करेल
- Token Amount: रक्कम, दिनांक, Payment Mode — Cheque/NEFT Number
- Possession Date: कधी Physical Possession मिळेल
- Completion Date: Sale Deed कधी Register करायची
- Penalty Clause: Default झाल्यास कोण, किती देईल
- Arbitration Clause: Dispute झाल्यास Arbitration चे नाव
- Token Amount नेहमी Cheque / Bank Transfer ने द्या — रोख एक रुपयाही नाही
- Token 10-15% पेक्षा जास्त देऊ नका — Plot अडचणीत आल्यास Refund होणार नाही
- Agreement Notarize करा — Notary + Lawyer Signature
- Agreement to Sell ≠ Sale Deed — Agreement ने मालकी होत नाही!
4 Phase 4 — Sale Deed Registration (Sub-Registrar Office)
ग्रामीण (Gram Panchayat): पुरुष 3%, महिला 2%Municipal Corporation: पुरुष 6%, महिला 5%Registration Fee: 1% (max ₹30,000)⚠️ Stamp Duty RRR वर किंवा Market Value वर — जे जास्त ते. Gunthewari Plot = कमी RRR असू शकतो → तरी Stamp Duty RRR वरच
Sale Deed मध्ये Gunthewari साठी विशेष Clauses:
- “Seller declares that the property is a Gunthewari development existing prior to December 31, 2020”
- “Seller/Buyer shall apply for Regularization under Maharashtra Gunthewari Act 2001 (as amended)”
- “All pending Regularization fees, charges shall be borne by [Buyer/Seller — ठरवा]”
- Indemnity Clause — Title Defect साठी
- Possession — Date आणि Conditions
- Aadhaar, PAN, Photos — सर्व Original + Photocopies
- Stamp Duty e-Challan (GRAS)
- Sale Deed — Signed copies (3 copies)
- Biometric Fingerprint + Photo होईल
- 7-15 दिवसांत Registered Sale Deed मिळेल
- Certified Copy आवर्जून घ्या — आयुष्यभर जपा
- Sale Deed Registration = तुमची Legal Ownership सिद्ध
- 7 दिवसांत mahabhumi.gov.in वर Online Mutation अर्ज
- घरपट्टी, पाणी, वीज Account तुमच्या नावावर करा
5 Phase 5 — Gunthewari Regularization (सर्वात महत्त्वाचा Phase)
| Check | ✅ Eligible | 🚫 Not Eligible |
|---|---|---|
| Plot Date | December 31, 2020 पूर्वी | January 1, 2021 नंतर |
| Location | MC / Nagar Panchayat / GP area | Mumbai MMR, Forest, CRZ, Defence |
| Land Type | Private Agricultural / Revenue | Government, Forest, Reserved |
| Development Plan | Residential Zone / No strict Reservation | School/Garden/Road Reservation Zone |
| Infrastructure | Road Access, Basic Civic Services feasible | Technically/financially not feasible |
- 📄७/१२ उतारा (6 महिन्यांत)digitalsatbara.mahabhumi.gov.in वरून Signed
- 📄Property Card ExtractCity Survey Office मधून (शहरी भाग)
- 📄Index-II (Sub-Registrar) + Registered Sale Deed७/१२ नसल्यास — igrmaharashtra.gov.in वरून
- 📄Guarantee Bond (Prescribed Form)वरील कोणतेही नसल्यास — Notarized Affidavit
- 💡MSEDCL Electricity Bill — 2020 किंवा पूर्वीचेPlot/Address वर — Date दाखवणारा
- 🏘️Property Tax Receipt (घरपट्टी) — 2020 पूर्वीचीGram Panchayat / Municipal Office
- 💧Water Connection Certificate / Bill — 2020 पूर्वीचेMunicipal / GP
- 🛂Ration Card / Voter ID — त्या Address वर2020 पूर्वी issued
- 📸Google Earth / Satellite Image — Historical2020 पूर्वी Plot/Construction दिसत आहे का?
- 🏗️Structural Stability CertificateLicensed Structural Engineer (Government Approved) — बांधकाम असल्यास
- 🗺️Site Plan / Layout PlanLicensed Architect / Engineer कडून Drawn — Plot boundaries, Area, Access Road
- 📐Plot Measurement CertificateLicensed Surveyor कडून
- 📸Current Photographs — Plot / BuildingDate Stamped — front, sides, road access
- 🪪Aadhaar CardSelf-attested Photocopy
- 💳PAN CardSelf-attested Photocopy
- 📸Passport Size Photos — 4Application Form वर Paste करण्यासाठी
-
1
Local Authority ओळखा Municipal Corporation / Municipal Council / Nagar Panchayat / Gram Panchayat / PMRDA / NMRDA / CIDCO — कोणाच्या हद्दीत Plot आहे? त्यांच्याकडे अर्ज.
-
2
Prescribed Application Form मिळवा Local Authority Office मधून किंवा त्यांच्या Website वरून. NMRDA: nmrda.org | PMRDA: pmrda.gov.in
-
3
Application Fee (Non-refundable) भरा NMRDA: ₹1,000 Application + ₹2,000 Measurement Fee. PMC/PMRDA: Local Authority नुसार वेगळे. Online Payment GRAS वर किंवा Office Cashier.
-
4
Application + Documents जमा करा Application Form + सर्व Documents (Category 1-4) + Payment Receipt. Acknowledgment Receipt आवर्जून घ्या — Application Number नोट करा. ⚠️ Documents Incomplete असल्यास Application Reject होते!
-
5
Site Inspection — Authority Officer येतील Planning Authority / Municipal Engineer Plot तपासतात. Boundaries, Road Access, Structural Condition, Infrastructure Feasibility — सर्व Check होते.
-
6
Deficiency Letter (असल्यास) — 30 दिवसांत उत्तर द्या Authority कडून Additional Documents मागितल्यास 30 दिवसांत Submit करा. Delay झाल्यास Application Lapse होऊ शकते.
-
7
Regularization Charges Calculate होतील Authority Plot Size, Location, Construction Area, RRR Rate नुसार Charges निश्चित करेल. Notice येईल.
-
8
Regularization Charges भरा — GRAS Online gras.mahakosh.gov.in वर Payment. e-Receipt Download करा — हे जपून ठेवा.
-
9
Regularization Certificate मिळवा Charges भरल्यावर Local Authority Regularization Certificate देते. हे Document = Plot कायदेशीर झाल्याचा पुरावा!
- Development Fee (Permissible FSI 1.10 पर्यंत): 2x Ready Reckoner Rate (पूर्वी 3x होते — GR 2024 नुसार कमी)
- Mitigation Fee (Excess Construction): 4% of RRR (GR December 2023 नुसार 10% वरून कमी)
- Setback Violation Penalty: 4% of RRR
- NMRDA: ₹5/sq.ft (approx) development charge
- PMRDA Amnesty (Submitted by May 2025): 50% fee reduction!
- NA Premium (MLRC 2025): 0.1%–0.5% of Market Value (One-Time)
6 Phase 6 — Regularization Certificate नंतर: Building Permission
-
1
Licensed Architect नियुक्त करा Council of Architecture (CoA) registered Architect. ते Building Plan तयार करतात — Local Development Control Rules (DCR/UDCPR) नुसार.
-
2
Building Plan Approval (BPMS / Auto DCR) MLRC 2025 + MRTP Act Section 18 नुसार → Local Planning Authority ला Digital Application → Building Plan, Site Plan, Sections Submit करा.
-
3
NA Premium भरा (MLRC 2025 — एकदाच) gras.mahakosh.gov.in → Revenue Department → One-Time NA Premium (0.1%–0.5% of Market Value). हे भरल्यावर ७/१२ वर “बिनशेती” नोंद होते.
-
4
Commencement Certificate (CC) मिळवा Building Plan Approved झाल्यावर CC मिळते — आता बांधकाम सुरू करता येते.
-
5
Completion Certificate (OC/CC) — बांधकाम पूर्ण झाल्यावर बांधकाम पूर्ण झाल्यावर Authority तपासणी करते → Completion / Occupancy Certificate देते. Bank Loan साठी, Resale साठी हे आवश्यक.
7 Phase 7 — Final Legally Strong Title (Ultimate Goal)
- Registered Sale Deed (Sub-Registrar Office)
- ७/१२ वर खरेदीदाराचे नाव (Mutation Done)
- Encumbrance Certificate — Nil (नवीन EC काढा)
- Regularization Certificate (Gunthewari Act 2001/2021)
- ७/१२ वर “बिनशेती” नोंद (NA Premium MLRC 2025)
- Building Plan Approval (Commencement Certificate)
- Completion / Occupancy Certificate
- Property Tax — तुमच्या नावावर Update
- Utility Connections (वीज, पाणी) — तुमच्या नावावर
- Original Registered Sale Deed
- Regularization Certificate
- Building Permission + CC/OC
- Digitally Signed ७/१२ (नवीनतम)
- Nil Encumbrance Certificate (Latest)
- NA Premium Payment Receipt (MLRC 2025)
- Property Tax Receipts
- All Payment Receipts (Regularization Charges)
- Lawyer’s Written Title Opinion
- Public Notice Copy (Newspaper)
8 संपूर्ण खर्च — एका नजरेत
9 📄 सर्व GR / Acts / Official Links
- IGR Maharashtra: 020-26834781
- Mahabhumi: 1800-102-1992
- Revenue Helpline: 1800-120-2210
- Lokayukta (अधिकारी तक्रार): 1800-226-011
10 ❓ Lawyer FAQ — महत्त्वाचे प्रश्न
- Rejection Letter काळजीपूर्वक वाचा — कारण समजून घ्या
- Document Incomplete असल्यास — Missing Documents जमवा → पुन्हा Apply
- Technical Reason असल्यास — Licensed Architect ला सोबत घेऊन Authority ला भेटा
- Wrongful Rejection असल्यास — High Court Writ Petition (Article 226) → वकिलाचा सल्ला घ्या
- Planning Authority Decision विरोधात — State Government कडे Appeal
होय — Gunthewari Plot Registered Sale Deed ने विकता येतो. पण:
- Buyer ला Regularization Risk माहीत असणे आवश्यक — Sale Deed मध्ये स्पष्ट नमूद करा
- Regularization Certificate शिवाय बँक Loan मिळणार नाही — Buyer ला सांगा
- Reg. Certificate नसल्यास Stamp Duty कमी RRR वर मोजली जाते — नंतर Demand येऊ शकते
- Application Pending आहे म्हणजे Approved नाही — Risk आहे
- Application Status — Local Authority कडे जाऊन तपासा
- Agreement to Sell मध्ये Clause टाका: “Regularization Certificate मिळाल्याशिवाय Final Payment नाही”
- Alternatively — Buyer स्वतः Regularization Process Complete करेल असे Agree करा
- Gunthewari Act Section 4 नुसार — ७/१२ नसल्यास Index II + Registered Sale Deed किंवा Guarantee Bond (Prescribed Form) ग्राह्य आहे
- साध्या ₹100 Bond ला “Guarantee Bond in Prescribed Form” म्हणून ग्राह्य धरले जाऊ शकत नाही
- Solution: Original Seller जिवंत असल्यास → Registered Sale Deed / Gift Deed करा → मग Regularization Apply करा
- Seller मृत असल्यास → सर्व वारसांकडून Registered Haq Sod Patra + Succession Certificate → मग Regularization
- Minimum Requirement: Regularization Certificate + NA (बिनशेती) नोंद
- अनेक बँका Building Permission (CC) मागतात — हे मिळाल्यावरच Loan
- काही Co-operative Banks / NBFCs Regularization Certificate नंतर Loan देतात
- Nationalized Banks (SBI, Bank of India) — CC/OC शिवाय Loan देत नाहीत
- स्पष्ट सांगतो — खरेदी करू नका!
- Gunthewari Act नुसार हा Plot कधीही Regularize होऊ शकत नाही
- Planning Authority कधीही Demolition Notice देऊ शकते
- तुमचे सर्व पैसे वाया जातील
- Alternative: NA Plot शोधा — थोडे महाग असतात पण 100% Legal असतात
