JEE म्हणजे काय? जाहिरात • पात्रता • Syllabus • Exam Pattern • Marks Distribution
Class 11 पासून IIT पर्यंत — First Attempt मध्ये यश मिळवण्यासाठी संपूर्ण मराठी मार्गदर्शिका
JEE (Joint Entrance Examination) ही भारतातील सर्वात प्रतिष्ठित अभियांत्रिकी प्रवेश परीक्षा आहे. NTA (National Testing Agency) ही संस्था ही परीक्षा आयोजित करते. JEE द्वारे IIT, NIT, IIIT आणि इतर शासकीय अभियांत्रिकी महाविद्यालयांमध्ये प्रवेश मिळतो.
JEE ची परीक्षा दोन टप्प्यांत होते — JEE Main (NIT, IIIT साठी) आणि JEE Advanced (IIT साठी). JEE Main मध्ये उत्तीर्ण झाल्यावरच JEE Advanced देता येते.
| मुद्दा | JEE Main | JEE Advanced |
|---|---|---|
| आयोजक | NTA (National Testing Agency) | IIT Roorkee (2026 साठी) |
| प्रवेश | NIT, IIIT, GFTI | IIT |
| Sessions | वर्षातून 2 (Jan + Apr) | वर्षातून 1 |
| Attempts | 3 वर्षांत 6 वेळा | आयुष्यात फक्त 2 वेळा |
| Pattern | MCQ + Numerical (fixed) | दरवर्षी बदलतो |
| Total Marks | 300 | ~360 (varies) |
| Difficulty | Moderate | Extremely High |
📌 लक्षात ठेवा — Notification Pattern
दरवर्षी JEE Main Notification ऑक्टोबर-नोव्हेंबर महिन्यात येते. Registration नंतर लगेच Correction Window (15 दिवस) उपलब्ध असते. jeemain.nta.ac.in वर Bookmark करा आणि Alert Set करा.
JEE Main साठी कोणतीही minimum किंवा maximum age limit नाही. कोणत्याही वयाचे उमेदवार apply करू शकतात, जर इतर निकष पूर्ण होत असतील.
General/EWS/OBC-NCL: 1 ऑक्टोबर 1999 रोजी किंवा नंतर जन्म.
SC/ST/PwD: 5 वर्षांची सूट — 1 ऑक्टोबर 1994 नंतर जन्म.
- 2024 मध्ये 12वी उत्तीर्ण
- 2025 मध्ये 12वी उत्तीर्ण
- 2026 मध्ये 12वी देणारे विद्यार्थी (JEE Main 2026 साठी)
- 2022 किंवा त्यापूर्वी उत्तीर्ण — पात्र नाहीत
| Category | 12वी मध्ये किमान गुण | IIT/NIT/IIIT Admission साठी | Alternative |
|---|---|---|---|
| General / EWS | 75% aggregate | PCM मध्ये 75% लागतात | Top 20 percentile of Board |
| OBC-NCL | 75% aggregate | PCM मध्ये 75% | Top 20 percentile of Board |
| SC / ST / PwD | 65% aggregate | PCM मध्ये 65% | Top 20 percentile of Board |
CBSE Board मध्ये Physics, Chemistry, Mathematics (PCM) हे तीन विषय असणे अनिवार्य आहे. Language subject आणि optional subject यांचाही aggregate मध्ये समावेश होऊ शकतो. 12वीत चांगले गुण मिळवणे JEE च्या यशाइतकेच महत्त्वाचे आहे!
- एका वर्षात 2 attempts (Jan + Apr)
- एकूण 3 consecutive years मध्ये
- म्हणजे एकूण 6 attempts शक्य
- Best of 2 sessions चा rank घेतला जातो
- आयुष्यात फक्त 2 वेळाच!
- Consecutive दोन वर्षांत द्यावी लागते
- JEE Main qualify केल्याशिवाय देता येत नाही
- Top 2.5 लाख मध्ये असणे अनिवार्य
JEE Main 2026 चा syllabus NTA ने 31 ऑक्टोबर 2025 ला Notification सोबत जाहीर केला. NCERT Class 11 & 12 च्या Physics, Chemistry, Mathematics या तीन विषयांवर आधारित आहे. 2025 मध्ये Physics मधून काही topics काढण्यात आले होते (Scalars & Vectors, Unit Vectors etc.) — त्याप्रमाणेच 2026 syllabus आहे.
- Units & Measurements
- Motion in a Straight Line & Plane
- Laws of Motion (Newton’s Laws)
- Work, Energy & Power
- System of Particles & Rotational Motion
- Gravitation
- Mechanical Properties of Solids & Fluids
- Thermal Properties of Matter
- Thermodynamics
- Kinetic Theory of Gases
- Oscillations (SHM)
- Waves (Sound Waves)
- Electric Charges & Fields
- Electrostatic Potential & Capacitance
- Current Electricity
- Moving Charges & Magnetism
- Magnetism & Matter
- Electromagnetic Induction
- Alternating Current
- Electromagnetic Waves
- Ray Optics & Optical Instruments
- Wave Optics
- Dual Nature of Radiation & Matter
- Atoms & Nuclei
- Semiconductor Electronics
⚠️ हे topics JEE Main साठी वगळले आहेत, पण JEE Advanced च्या preparation साठी शिकणे उपयुक्त आहे.
- Some Basic Concepts of Chemistry (Mole concept)
- States of Matter (Solid, Liquid, Gas)
- Atomic Structure (Bohr model, Quantum numbers)
- Chemical Bonding & Molecular Structure
- Chemical Thermodynamics
- Solutions & Colligative Properties
- Equilibrium (Chemical & Ionic)
- Redox Reactions
- Electrochemistry
- Chemical Kinetics
- Surface Chemistry
- Periodic Table & Properties
- s-Block Elements (Alkali & Alkaline)
- p-Block Elements (Group 13 to 18)
- d & f-Block Elements (Transition Metals)
- Coordination Compounds
- Hydrogen & its Compounds
- Environmental Chemistry
- General Principles of Metallurgy
- Purification & Characterisation
- Hydrocarbons (Alkanes, Alkenes, Alkynes, Arenes)
- Haloalkanes & Haloarenes
- Alcohols, Phenols & Ethers
- Aldehydes, Ketones & Carboxylic Acids
- Amines & Diazonium Salts
- Biomolecules (Carbs, Proteins, Vitamins)
- Polymers & Chemistry in Everyday Life
- Sets, Relations & Functions
- Complex Numbers & Quadratic Equations
- Matrices & Determinants
- Permutations & Combinations
- Binomial Theorem
- Sequences & Series (AP, GP, HP)
- Limits, Continuity & Differentiability
- Application of Derivatives
- Integrals (Definite + Indefinite)
- Application of Integrals (Area)
- Differential Equations
- Trigonometric Functions & Identities
- Inverse Trigonometric Functions
- Coordinate Geometry (2D) — Straight Lines, Circles
- Parabola, Ellipse & Hyperbola (Conics)
- 3D Geometry (Lines & Planes)
- Vectors (Dot, Cross Product)
- Statistics (Mean, Median, Mode, Variance)
- Probability (Baye’s Theorem, Distributions)
- Linear Inequalities
- Mathematical Reasoning
🔔 Notification & Registration (ऑक्टोबर-नोव्हेंबर)
NTA च्या अधिकृत website वर जाऊन Online Registration करणे. नाव, email, mobile, address, 12वी चे details, category certificate, photo & signature upload करावे लागते. Registration fee: Gen ₹1000, SC/ST/PwD ₹500
📝 Application Form Fill करणे
Online form मध्ये personal details, educational details, exam center preference, medium of exam (English/Hindi/Regional) निवडणे. Form submit केल्यानंतर Correction Window मध्ये बदल शक्य आहे (साधारण 2 आठवडे). Form Download करून Print ठेवा.
🏙️ Admit Card Download (परीक्षेच्या 15-20 दिवस आधी)
Admit Card मध्ये Exam Date, Time, Center Address, Roll Number असते. हे अत्यंत महत्त्वाचे document आहे — 2 copies Print करा. Exam Center ला एक दिवस आधी भेट द्या — जेणेकरून रस्ता माहीत होईल.
🖥️ Computer Based Test (CBT Mode)
JEE Main परीक्षा पूर्णपणे Online Computer Based आहे. Drawing Test (B.Arch. साठी) सोडून. दोन shifts असतात — Morning (9 AM – 12 PM) आणि Afternoon (3 PM – 6 PM). Exam Center वर Computer दिला जातो — स्वतःचा laptop आणण्याची गरज नाही. Calculator, Phone, Smartwatch — कशाचाही परवानगी नाही.
📊 Result & Percentile (परीक्षेनंतर 2-3 आठवड्यात)
NTA Percentile Score जाहीर करते. दोन्ही sessions पैकी Best Percentile घेतली जाते. All India Rank (AIR) Session 2 नंतर जाहीर होतो. Top 2,50,000 उमेदवारांना JEE Advanced साठी qualify केले जाते.
🏛️ JoSAA Counselling (जून-जुलैमध्ये)
josaa.nic.in वर Online Registration → College & Branch Preference Fill → Seat Allotment (6 Rounds) → Document Verification → Reporting. Seat Acceptance Fee: General ₹35,000 / SC-ST ₹15,000. प्रत्येक Round नंतर Accept & Freeze / Accept & Float / Withdraw पैकी निवड करावी लागते.
- Admit Card (2 copies)
- Photo ID (Aadhaar / Passport)
- Passport size photos (2-3)
- PwD Certificate (लागू असल्यास)
- Transparent Water Bottle
- Simple watch (Smart नसलेले)
- Mobile Phone / Smart Watch
- Calculator / Slide Rule
- Books / Notes / Papers
- Electronic gadgets
- पूर्ण baju shirts / शाल (security issues)
- Loud-colored / patterned clothing
🎯 JEE Main Paper 1 (B.E./B.Tech) — Quick Summary
एकूण 75 प्रश्न → 300 गुण | 3 Subjects × 25 Questions each | Duration: 3 Hours
| विषय | Section A (MCQ) | Section B (Numerical) | एकूण प्रश्न | एकूण गुण |
|---|---|---|---|---|
| Physics | 20 MCQ | 5 Numerical (mandatory) | 25 | 100 |
| Chemistry | 20 MCQ | 5 Numerical (mandatory) | 25 | 100 |
| Mathematics | 20 MCQ | 5 Numerical (mandatory) | 25 | 100 |
| एकूण | 60 MCQ | 15 Numerical | 75 प्रश्न | 300 गुण |
MCQ मध्ये Negative Marking आहे — त्यामुळे doubt असल्यास MCQ सोडणे चांगले. Numerical मध्ये Negative नाही — त्यामुळे सर्व numerical attempt करा. एक चुकीचे MCQ म्हणजे एका बरोबर उत्तराचा फायदा zero होतो (+4 – 1 = 3, पण risk चांगला नाही).
*तिन्ही विषयांना समान weightage आहे. कोणत्याही एका विषयात कमी गुण पडले तरी overall percentile कमी होतो.
| Part | Subject | Questions | Marks |
|---|---|---|---|
| Part I | Mathematics | 20 MCQ + 5 Numerical | 100 |
| Part II | Aptitude Test | 50 MCQ | 200 |
| Part III | Drawing Test | 2 Questions | 100 |
| एकूण | 400 | ||
| Part | Subject | Questions | Marks |
|---|---|---|---|
| Part I | Mathematics | 20 MCQ + 5 Numerical | 100 |
| Part II | Aptitude Test | 50 MCQ | 200 |
| Part III | Planning | 25 MCQ | 100 |
| एकूण | 400 | ||
| IIT | शहर | CSE साठी AIR (approx.) | NIRF Rank 2025 |
|---|---|---|---|
| IIT Bombay | Mumbai | AIR < 70 | #3 |
| IIT Delhi | New Delhi | AIR < 100 | #2 |
| IIT Madras | Chennai | AIR < 150 | #1 |
| IIT Kanpur | Kanpur, UP | AIR < 200 | #4 |
| IIT Kharagpur | West Bengal | AIR < 300 | #5 |
| IIT Roorkee | Roorkee, UK | AIR < 400 | #6 |
| IIT Guwahati | Assam | AIR < 700 | #7 |
| IIT Hyderabad | Hyderabad | AIR < 1000 | #8 |
| IIT BHU Varanasi | Varanasi, UP | AIR < 1500 | #10 |
| IIT Indore | Indore, MP | AIR < 2000 | #9 |
| NIT | राज्य | CSE Closing Rank (General, OS) |
|---|---|---|
| NIT Trichy | Tamil Nadu | ~3,000–5,000 |
| NIT Warangal | Telangana | ~4,000–6,000 |
| NIT Surathkal | Karnataka | ~5,000–8,000 |
| NIT Calicut | Kerala | ~6,000–10,000 |
| VNIT Nagpur | Maharashtra | ~8,000–14,000 |
| NIT Raipur | Chhattisgarh | ~15,000–25,000 |
| MANIT Bhopal | Madhya Pradesh | ~10,000–18,000 |
| NIT Jaipur (MNIT) | Rajasthan | ~8,000–15,000 |
| NIT Pune (VNIT) | Maharashtra | ~8,000–14,000 (HS Quota चांगला) |
| IIIT | शहर | CSE Closing Rank (approx.) | विशेषता |
|---|---|---|---|
| IIIT Hyderabad | Hyderabad | ~12,000–14,000 | Research Focused, Best IIIT |
| IIIT Allahabad | Prayagraj, UP | ~15,000–22,000 | Old & Established |
| IIIT Delhi | New Delhi | ~10,000–16,000 | Good Placements |
| IIIT Bangalore | Bangalore | ~20,000–30,000 | Tech Hub Location |
| IIIT Gwalior | Gwalior, MP | ~25,000–40,000 | Affordable |
| Category | India मधील Exam Centers | India बाहेरील Centers |
|---|---|---|
| General / EWS (Male) | ₹1,000 | ₹5,000 |
| General / EWS (Female) | ₹800 | ₹4,000 |
| OBC-NCL (Male) | ₹800 | ₹4,000 |
| OBC-NCL (Female) | ₹800 | ₹4,000 |
| SC / ST / PwD (सर्व) | ₹500 | ₹2,500 |
| Transgender | ₹500 | ₹2,500 |
- Paper 1 + Paper 2 (Both): अतिरिक्त ₹200-₹500 (category नुसार)
- Session 1 form भरताना Session 2 साठी register केल्यास separate fee नाही (एकत्रित fee)
- Fee Payment: Net Banking, Debit/Credit Card, UPI द्वारे
- Fee एकदा भरल्यावर Refund होत नाही!
| Category | Fees (India) | Fees (International) |
|---|---|---|
| General / OBC-NCL (Male) | ₹3,500 | USD 260 |
| General / OBC-NCL (Female) | ₹1,750 | USD 130 |
| SC / ST / PwD | ₹1,750 | USD 130 |
- Allen Career Institute: JEE Advanced 2025 मध्ये AIR 1 (Rajit Gupta), Top 50 मध्ये 21 students, Top 100 मध्ये 46+ students
- Aakash Institute: JEE Advanced 2025 मध्ये Top 100 मध्ये 7 students, Top 200 मध्ये 14 students
- Physics Wallah (PW): JEE Advanced 2025 मध्ये AIR 3 (Majid Mujahid Husain) — Online मधून!
- Resonance Kota: 88% students JEE Advanced qualify
🏆 Top Offline Coaching Institutes
💻 Best Online Coaching — Affordable & Flexible
| Institute | Type | 2-Year Fees | Results 2025 | Best For |
|---|---|---|---|---|
| Allen Kota | Offline | ₹1.5–1.8L | AIR 1, 21 in Top 50 | Top IIT aspirants |
| Aakash | Hybrid | ₹1.2–2.0L | 7 in Top 100 | Nearby center चाहिजे |
| FIITJEE | Offline | ₹1.2–1.8L | Consistent results | JEE Advanced focused |
| Resonance | Offline | ₹1.3–1.5L | 88% qualify rate | Kota जाऊ शकणारे |
| Physics Wallah | Online | ₹5K–30K | AIR 3 (Online!) | Budget-conscious |
| Vedantu | Online | ₹35K–90K | Good results | Live interaction हवे |
| Allen Digital | Online | ₹40K–1.1L | Allen quality online | Allen experience घरून |
| Unacademy | Online | ₹30K–80K | Good JEE results | Tech-savvy students |
🎯 माझी Recommendation
Budget असल्यास: Allen Kota (Offline) — Best Results.
घरी राहायचे + Budget कमी: Physics Wallah (Online) — Best ROI.
Interactive Learning हवे: Vedantu.
Local Center + Brand: Aakash Institute.
CBSE Board आणि JEE चा Syllabus 70-80% overlap आहे. NCERT नीट शिकलेत तर JEE Main साठी उत्तम foundation तयार होते. Board मध्ये 75% लागतात (NIT/IIT साठी) — त्यामुळे Board कधीही ignore करू नका!
📅 Class 11 Strategy — Foundation Phase
🏗️ Foundation Build करा (जून–सप्टेंबर)
NCERT पहिले, नंतर Reference Books. Physics मध्ये HC Verma (Part 1), Chemistry मध्ये NCERT + O.P. Tandon (Physical Chem.), Maths मध्ये NCERT + RD Sharma. प्रत्येक Chapter 3 वेळा पहा: Theory → Examples → Exercises.
📝 Notes काढा — Concept Maps बनवा (ऑक्टोबर–डिसेंबर)
प्रत्येक Chapter साठी स्वतःचे Notes बनवा. Formulas, Exceptions, Important Reactions — वेगळ्या diary मध्ये लिहा. Maths मध्ये Proof समजून घ्या. Weekly Revision सक्तीचे करा — ३० मिनिटे रोज revision.
🧪 Problems Solve करा — DPP Habit (संपूर्ण वर्ष)
रोज किमान 20-25 problems solve करा. Coaching चे DPP किंवा Arihant/DC Pandey चे problems. चुकलेल्या problems analyze करा — Error Log ठेवा. Same mistake दुसऱ्यांदा होणार नाही याची काळजी घ्या.
📊 Mock Tests — Class 11 Annual Exam + Coaching Tests
Class 11 Annual Exam मध्ये 85%+ मिळवण्याचे target ठेवा. Coaching च्या Monthly Tests मध्ये सहभागी व्हा. JEE-level problems शी ओळख करून घ्या. Time management practice करा — 3 तासात 75 questions.
📅 Class 12 Strategy — Peak Preparation Phase
🔄 Class 11 Revision + Class 12 नवीन Chapters (जून–ऑक्टोबर)
Class 12 सुरू होताच Class 11 चा quick revision करा. Physics मध्ये Electrostatics, Magnetism — हे JEE मध्ये खूप important आहेत. Chemistry मध्ये Organic Chemistry — Mechanisms समजून घ्या. Maths मध्ये Calculus (Integration, Differentiation) — Backbone of JEE Maths.
🎯 JEE Main Mock Tests सुरू करा (नोव्हेंबर–डिसेंबर)
Full Length Mock Tests घेणे सुरू करा. NTA च्या Official Mock Tests Free मध्ये उपलब्ध आहेत. प्रत्येक Mock Test नंतर Analysis करा — कोणता Subject weak आहे? Time कुठे जातो? Weak Topics वर जास्त focus करा.
📋 Board Exam Preparation (जानेवारी–मार्च)
JEE पासून थोडा वेळ काढून Board Exam च्या pattern प्रमाणे practice करा. CBSE Previous Year Papers सोडवा. Board मध्ये 75% target ठेवा (NIT/IIT साठी अनिवार्य). Board Exam (मार्च) आणि JEE Session 1 (जानेवारी) एकत्र prepare होतात.
🚀 JEE Session 1 + 2 Attempt (जानेवारी + एप्रिल)
Session 1 (जानेवारी) — Best attempt द्या. Session 2 (एप्रिल) — Board झाल्यावर, Better score मिळवण्याची संधी. दोन्ही Sessions मधून Best Percentile घेतला जातो. Session 2 नंतर JEE Advanced साठी prepare व्हा.
| वेळ | Activity | Duration |
|---|---|---|
| 6:00–7:00 AM | 💪 Exercise + Meditation + Breakfast | 1 तास |
| 7:00–9:00 AM | 📖 Maths / Physics — Hard Topics | 2 तास |
| 9:00–2:00 PM | 🏫 School / Coaching | 5 तास |
| 2:00–3:30 PM | 🍽️ Lunch + Rest | 1.5 तास |
| 3:30–5:30 PM | 📝 Homework + School Assignment | 2 तास |
| 5:30–7:30 PM | 🧪 Chemistry + Problem Solving | 2 तास |
| 7:30–8:30 PM | 🍽️ Dinner + Break | 1 तास |
| 8:30–10:30 PM | 📖 Today’s Revision + DPP Solve | 2 तास |
| 10:30–11:00 PM | 📋 Next Day Planning + Sleep Prep | 30 मिनिटे |
रोज 7-8 तास झोप घ्या. Cramming रात्री उपयोग नाही. Brain consolidates memory during sleep. Sunday ला half day rest — खेळ / मनोरंजन आवश्यक.
- HC Verma — Concepts of Physics
- DC Pandey — All Topics
- Irodov — Advanced Problems
- NCERT — Foundation
- NCERT — सर्वात महत्त्वाचे
- O.P. Tandon — Physical Chem
- Morrison Boyd — Organic
- J.D. Lee — Inorganic
- RD Sharma — Foundation
- Arihant — SK Goyal — Algebra
- Cengage Series — Calculus
- S.L. Loney — Trigonometry
🎯 PYQ का महत्त्वाचे आहे?
JEE मध्ये 30-40% questions हे previous year patterns वर असतात. PYQ solve केल्याने exam pattern, difficulty level, आणि time management — सर्व समजते. Last 10 years चे JEE Main & Advanced PYQ सोडवणे अनिवार्य आहे!
- Class 11 — Chapter-wise Tests: प्रत्येक chapter नंतर mini test द्या
- Class 12 (Part 1) — Subject Tests: Full Physics / Chemistry / Maths tests
- Class 12 (Part 2, Oct onwards) — Full Length Mock Tests: आठवड्यातून 1-2 Full Tests
- JEE Main च्या 1 महिना आधी — रोज 1 Full Mock Test
- प्रत्येक Test नंतर Detailed Analysis — कुठे time गेला? कोणते topics weak?
- Error Log ठेवा — चुकलेले प्रश्न परत Solve करा
🎯 JEE यशाचे 5 सूत्र
1. NCERT First — Foundation तयार करा | 2. Consistency — रोज 8-10 तास अभ्यास | 3. Mock Tests — आठवड्यातून किमान 1 | 4. Error Analysis — चुका सुधारा | 5. Health — झोप आणि आहार विसरू नका