India Central Cabinet Ministers List 2024 | भारताचे केंद्रीय मंत्रिमंडळ 3.0 संपूर्ण माहिती
India Central Cabinet Ministers List 2024 – भारताचे केंद्रीय मंत्रिमंडळ 3.0 ची संपूर्ण माहिती येथे दिली आहे. या लेखात सर्व कॅबिनेट मंत्री, राज्य मंत्री आणि त्यांची मंत्रालये दिली आहेत. भारताचे केंद्रीय मंत्रिमंडळ 3.0 – संपूर्ण…
India Central Cabinet Ministers List 2024 – भारताचे केंद्रीय मंत्रिमंडळ 3.0 ची संपूर्ण माहिती येथे दिली आहे. या लेखात सर्व कॅबिनेट मंत्री, राज्य मंत्री आणि त्यांची मंत्रालये दिली आहेत.
✅ PIB India अधिकृत यादीनुसार | Google Verified | मार्च 31, 2026
भारताचे केंद्रीय मंत्रिमंडळ 3.0
भारताचे केंद्रीय मंत्रिमंडळ 3.0
संपूर्ण माहिती मराठीत
सर्व ७२ मंत्र्यांची नावे, खाती, पक्ष, मतदारसंघ – PIB India च्या अधिकृत यादीनुसार. प्रत्येक तथ्यावर source link. विद्यार्थ्यांसाठी अचूक माहिती.
72
एकूण मंत्री
30
कॅबिनेट मंत्री
5
MoS (I/C)
36
राज्यमंत्री (MoS)
✅ PIB India Verified माहिती: या लेखातील सर्व मंत्री नावे, खाती आणि पक्ष PIB India च्या अधिकृत Press Communique (10 जून 2024, PRID: 2023817) वरून घेतले आहेत. 📎 PIB Source पाहा | Wikipedia: 📎 Third Modi Ministry
⚠️ मागील लेखातील मुख्य चुका (Corrections):
- कॅबिनेट मंत्री म्हणून Jual Oram (जुएल उरांव) – जनजाती व्यवहार मंत्री (आधीच्या यादीत होते, पण Tribal Affairs ऐवजी चुकीचे खाते दाखवले)
- Giriraj Singh (गिरिराज सिंह) – Textiles मंत्री – आधीच्या लेखात हे नाव गाळले होते
- Jual Oram – Tribal Affairs; Giriraj Singh – Textiles – दोन्ही Cabinet Ministers आहेत, MoS नाहीत
- MoS यादीत अनेक नावे चुकीची किंवा गाळलेली होती. आता PIB official list वरून सर्व correct केले
- Pankaj Chaudhary (MoS Finance), Krishan Pal (MoS Cooperation), Ramdas Athawale (MoS Social Justice), Nityanand Rai (MoS Home) – हे सर्व आधीच्या लेखात नव्हते
- Jayant Chaudhary (RLD) हे MoS (Independent Charge) – Skill Development – Cabinet Minister नाहीत
- B.L. Verma – MoS Consumer Affairs & Social Justice – आधी नव्हते
- Prataprao Jadhav (Shiv Sena) – MoS (I/C) Ayush – Maharashtra; आधी चुकीचे दाखवले
१
मंत्रिमंडळ स्थापना – महत्त्वाच्या तारखा
🗓️ मोदी 3.0 – Key Dates 📎 PIB
- निवडणूक: १९ एप्रिल – १ जून २०२४ (७ टप्पे)
- निकाल: ४ जून २०२४ – NDA ला ५४३ पैकी २९३ जागा
- शपथविधी: ९ जून २०२४, Rashtrapati Bhavan Forecourt
- पोर्टफोलिओ वाटप: १० जून २०२४, PIB PRID: 2023817
- पहिली कॅबिनेट बैठक: १० जून २०२४, 7 Lok Kalyan Marg
- Union Budget 2024-25: २३ जुलै २०२४ (निर्मला सीतारामन)
- Union Budget 2025-26: १ फेब्रुवारी २०२५ (निर्मला सीतारामन)
- Union Budget 2026-27: १ फेब्रुवारी २०२६ (निर्मला सीतारामन)
- Operation Sindoor: मे २०२५ – PoK व Pakistan मधील दहशतवादी तळांवर हल्ले
- लेख अपडेट: ३१ मार्च २०२६
२
भारताची संसदीय व्यवस्था
🏛️ शासनाची रचना 📎 india.gov.in
- लोकसभा: ५४३ सदस्य, ५ वर्षे कार्यकाळ. सध्या १८वी लोकसभा (२०२४-२०२९)
- राज्यसभा: जास्तीत जास्त २५० सदस्य, स्थायी सभागृह
- अनुच्छेद ७४: मंत्रिमंडळ राष्ट्रपतींना सल्ला देते
- अनुच्छेद ७५: मंत्र्यांची नियुक्ती PM च्या सल्ल्याने राष्ट्रपती करतात
- अनुच्छेद ७५(३): मंत्रिमंडळ लोकसभेला सामूहिकरित्या जबाबदार
72
एकूण मंत्री
30+PM
कॅबिनेट (31)
5
MoS (I/C)
36
MoS
📚 लोकसभा: loksabha.nic.in | राज्यसभा: rajyasabha.nic.in | भारत सरकार: india.gov.in
३
NDA युती – विधानसभा 2024 निकाल विश्लेषण
२०२४ लोकसभेत BJP ला स्वतः २४० जागा मिळाल्या (बहुमतासाठी २७२ आवश्यक). NDA ला एकूण २९३ जागा. 📎 ECI
BJP
240 जागा
TDP
16
JDU
12
इतर NDA
इतर
🤝 NDA मित्रपक्षांना मंत्रिपदे 📎 Wikipedia
- TDP (16 जागा): K. Ram Mohan Naidu (Civil Aviation – Cabinet), Ch. Pemmasani (MoS Rural Dev+Comm), B.V. Varma (MoS Heavy Industries)
- JDU (12 जागा): Lalan Singh (Cabinet – Panchayati Raj+Fisheries), Ram Nath Thakur (MoS Agriculture)
- LJP/RV (5 जागा): Chirag Paswan (Cabinet – Food Processing)
- JD(S) (2 जागा): H.D. Kumaraswamy (Cabinet – Heavy Industries+Steel)
- HAM(S) (1 जागा): Jitan Ram Manjhi (Cabinet – MSME)
- Shiv Sena/Shinde (7 जागा): Prataprao Jadhav (MoS I/C Ayush)
- RLD (2 जागा): Jayant Chaudhary (MoS I/C Skill Development)
- Apna Dal/S (1 जागा): Anupriya Patel (MoS Health+Chemicals)
- RPI(A) (1 जागा): Ramdas Athawale (MoS Social Justice)
- SKM (1 जागा): Indra Hang Subba (MoS)
४
पंतप्रधान – नरेंद्र दामोदरदास मोदी
🇮🇳 PM नरेंद्र मोदी – Verified Profile 📎 PMIndia
- जन्म: १७ सप्टेंबर १९५०, वडनगर, मेहसाणा, गुजरात
- शिक्षण: M.A. Political Science (External) – दिल्ली विद्यापीठ; M.A. Entire Political Science – Gujarat University
- मतदारसंघ: वाराणसी, UP (लोकसभा) – सलग तिसऱ्यांदा
- PM म्हणून खाती: Ministry of Personnel, Public Grievances and Pensions; Department of Atomic Energy; Department of Space; All important policy issues 📎 PIB
- पक्ष: BJP (भाजपा)
- PM कार्यकाळ: २०१४, २०१९, २०२४ – Jawaharlal Nehru यांच्यानंतर सलग तीन वेळा PM होणारे दुसरे नेते
- पूर्वी: गुजरात CM (२००१-२०१४) – सलग सर्वाधिक काळ (१२.५+ वर्षे)
५
कॅबिनेट मंत्री – संपूर्ण अधिकृत यादी
⚠️ महत्त्वाचे: खाली दिलेली यादी PIB India च्या अधिकृत Press Communique (PRID 2023817, दिनांक 10 जून 2024) वरून थेट घेतली आहे. 📎 PIB Source
| # | नाव | खाते (PIB Verified) | पक्ष | मतदारसंघ / सभागृह | राज्य |
|---|---|---|---|---|---|
| PM | नरेंद्र मोदी | Personnel+Pensions; Atomic Energy; Space; All other | BJP | वाराणसी (LS) | UP |
| 1 | राजनाथ सिंह | संरक्षण (Defence) | BJP | लखनौ (LS) | UP |
| 2 | अमित शाह | गृह (Home Affairs); सहकार (Cooperation) | BJP | गांधीनगर (LS) | गुजरात |
| 3 | नितीन जयराम गडकरी | रस्ते वाहतूक आणि महामार्ग (Road Transport & Highways) | BJP | नागपूर (LS) | महाराष्ट्र |
| 4 | जगत प्रकाश नड्डा | आरोग्य आणि कुटुंब कल्याण; रसायन आणि खते | BJP | राज्यसभा | हिमाचल प्रदेश |
| 5 | शिवराज सिंह चौहान | कृषी आणि शेतकरी कल्याण; ग्रामीण विकास | BJP | विदिशा (LS) | MP |
| 6 | निर्मला सीतारामन | वित्त (Finance); कॉर्पोरेट व्यवहार | BJP | राज्यसभा | कर्नाटक |
| 7 | डॉ. एस. जयशंकर | परराष्ट्र व्यवहार (External Affairs) | BJP | राज्यसभा | गुजरात |
| 8 | मनोहर लाल खट्टर | गृहनिर्माण आणि शहरी व्यवहार (Housing & Urban Affairs); ऊर्जा (Power) | BJP | करनाल (LS) | हरियाणा |
| 9 | एच.डी. कुमारस्वामी | जड उद्योग (Heavy Industries); पोलाद (Steel) | JD(S) | मंड्या (LS) | कर्नाटक |
| 10 | पीयूष गोयल | वाणिज्य आणि उद्योग (Commerce & Industry) | BJP | राज्यसभा | महाराष्ट्र |
| 11 | धर्मेंद्र प्रधान | शिक्षण (Education) | BJP | संबळपूर (LS) | ओडिशा |
| 12 | जितन राम मांझी | सूक्ष्म, लघु आणि मध्यम उद्योग (MSME) | HAM(S) | गया (LS) | बिहार |
| 13 | राजीव रंजन सिंह (लालन) | पंचायती राज; मत्स्यव्यवसाय, पशुसंवर्धन आणि दुग्धव्यवसाय | JDU | मुंगेर (LS) | बिहार |
| 14 | सर्बानंद सोनोवाल | बंदरे, जहाजबांधणी आणि जलमार्ग (Ports, Shipping & Waterways) | BJP | राज्यसभा | आसाम |
| 15 | डॉ. वीरेंद्र कुमार | सामाजिक न्याय आणि सक्षमीकरण (Social Justice & Empowerment) | BJP | टीकमगड (LS) | MP |
| 16 | किंजरापू राम मोहन नायडू | नागरी विमान वाहतूक (Civil Aviation) | TDP | श्रीकाकुलम (LS) | AP |
| 17 | प्रल्हाद जोशी | ग्राहक व्यवहार, अन्न आणि सार्वजनिक वितरण; नवीन आणि नवीकरणीय ऊर्जा | BJP | धारवाड (LS) | कर्नाटक |
| 18 | जुएल उरांव (Jual Oram) | जनजाती व्यवहार (Tribal Affairs) | BJP | सुंदरगड (LS) | ओडिशा |
| 19 | गिरिराज सिंह | वस्त्रोद्योग (Textiles) | BJP | बेगुसराय (LS) | बिहार |
| 20 | अश्विनी वैष्णव | रेल्वे (Railways); माहिती आणि प्रसारण (I&B); इलेक्ट्रॉनिक्स आणि IT | BJP | राज्यसभा | ओडिशा |
| 21 | ज्योतिरादित्य सिंधिया | दूरसंचार (Communications); ईशान्येचा विकास (North Eastern Region) | BJP | राज्यसभा | MP |
| 22 | भूपेंद्र यादव | पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल (Environment, Forest & Climate Change) | BJP | राज्यसभा | राजस्थान |
| 23 | गजेंद्र सिंह शेखावत | संस्कृती (Culture); पर्यटन (Tourism) | BJP | जोधपूर (LS) | राजस्थान |
| 24 | अन्नपूर्णा देवी | महिला आणि बालविकास (Women & Child Development) | BJP | कोडरमा (LS) | झारखंड |
| 25 | किरेन रिजिजू | संसदीय कामकाज (Parliamentary Affairs); अल्पसंख्यक व्यवहार (Minority Affairs) | BJP | अरुणाचल प. (LS) | अरुणाचल |
| 26 | हरदीपसिंग पुरी | पेट्रोलियम आणि नैसर्गिक वायू (Petroleum & Natural Gas) | BJP | राज्यसभा | पंजाब |
| 27 | डॉ. मनसुख मंडविया | श्रम आणि रोजगार (Labour & Employment); युवा व्यवहार आणि क्रीडा (Youth Affairs & Sports) | BJP | राज्यसभा | गुजरात |
| 28 | जी. किशन रेड्डी | कोळसा (Coal); खाणकाम (Mines) | BJP | सिकंदराबाद (LS) | तेलंगणा |
| 29 | चिराग पासवान | अन्न प्रक्रिया उद्योग (Food Processing Industries) | LJP(RV) | हाजीपूर (LS) | बिहार |
| 30 | सी.आर. पाटील | जलशक्ती (Jal Shakti) | BJP | नवसारी (LS) | गुजरात |
⚠️ मागील लेखातील चुका – PIB Verified Corrections
- ✅ Jual Oram – Tribal Affairs Cabinet Minister (Sundergarh, Odisha) – आधी चुकीचे नाव/खाते
- ✅ Giriraj Singh – Textiles Cabinet Minister (Begusarai, Bihar) – आधी गाळला होता
- ✅ Manohar Lal Khattar – Housing & Urban Affairs + Power (आधी फक्त Housing दाखवले)
- ✅ Mansukh Mandaviya – Labour+Employment AND Youth Affairs+Sports (आधी फक्त Labour दाखवले)
📚 PIB Official Source: pib.gov.in (PRID 2023817) | Business Standard: business-standard.com
६
स्वतंत्र राज्यमंत्री – MoS (Independent Charge)
PIB Verified: PIB PRID 2023817 नुसार अचूक ५ MoS (Independent Charge) आहेत. 📎 PIB
| # | नाव | खाते (PIB Verified) | पक्ष | मतदारसंघ | राज्य |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | राव इंदरजित सिंह | सांख्यिकी व कार्यक्रम अंमलबजावणी (I/C); नियोजन (I/C); संस्कृती (MoS) | BJP | गुरुग्राम (LS) | हरियाणा |
| 2 | डॉ. जितेंद्र सिंह | विज्ञान व तंत्रज्ञान (I/C); पृथ्वी विज्ञान (I/C); PMO; Personnel; Atomic Energy; Space (MoS) | BJP | उधमपूर (LS) | J&K |
| 3 | अर्जुन राम मेघवाल | कायदा व न्याय (Law & Justice) (I/C); संसदीय कामकाज (MoS) | BJP | बिकानेर (LS) | राजस्थान |
| 4 | प्रताप राव जाधव (Prataprao Ganpatrao Jadhav) | आयुष (Ayush) (I/C); आरोग्य व कुटुंब कल्याण (MoS) | SS(शिंदे) | बुलढाणा (LS) | महाराष्ट्र |
| 5 | जयंत चौधरी | कौशल्य विकास व उद्योजकता (Skill Dev) (I/C); शिक्षण (MoS) | RLD | राज्यसभा | UP |
⚠️ Corrections
- ✅ Jayant Chaudhary (RLD) – MoS (I/C) Skill Dev + MoS Education – तो Cabinet Minister नाही
- ✅ Prataprao Jadhav (SS-Shinde) – MoS (I/C) Ayush + MoS Health – बुलढाणा, महाराष्ट्र
- ✅ एकूण फक्त ५ MoS (I/C) – पूर्वीच्या लेखात ४ दाखवले होते
७
राज्यमंत्री (MoS) – संपूर्ण अधिकृत यादी (३६ मंत्री)
PIB Verified: सर्व ३६ राज्यमंत्री PIB PRID 2023817 नुसार. 📎 PIB Source
| # | नाव | मंत्रालय (PIB Verified) | पक्ष | मतदारसंघ |
|---|---|---|---|---|
| 1 | जितीन प्रसादा | वाणिज्य व उद्योग; इलेक्ट्रॉनिक्स व IT | BJP | पीलीभीत (LS), UP |
| 2 | श्रीपाद येसो नाईक | ऊर्जा (Power); नवीकरणीय ऊर्जा (New & Renewable Energy) | BJP | उत्तर गोवा (LS) |
| 3 | पंकज चौधरी | वित्त (Finance) | BJP | महाराजगंज (LS), UP |
| 4 | कृष्णपाल गुर्जर | सहकार (Cooperation) | BJP | फरीदाबाद (LS), हरियाणा |
| 5 | रामदास आठवले | सामाजिक न्याय व सक्षमीकरण (Social Justice & Empowerment) | RPI(A) | राज्यसभा |
| 6 | राम नाथ ठाकूर | कृषी व शेतकरी कल्याण (Agriculture) | JDU | राज्यसभा, बिहार |
| 7 | नित्यानंद राय | गृह (Home Affairs) | BJP | उजियारपूर (LS), बिहार |
| 8 | अनुप्रिया पटेल | आरोग्य व कुटुंब कल्याण; रसायन व खते | AD(S) | मिर्झापूर (LS), UP |
| 9 | व्ही. सोमण्णा | जलशक्ती (Jal Shakti); रेल्वे (Railways) | BJP | तुमकूर (LS), कर्नाटक |
| 10 | डॉ. चंद्र शेखर पेम्मसानी | ग्रामीण विकास (Rural Development); दळणवळण (Communications) | TDP | गुंटूर (LS), AP |
| 11 | प्रा. एस.पी. सिंह बाघेल | मत्स्यव्यवसाय, पशुसंवर्धन व दुग्धव्यवसाय; पंचायती राज | BJP | आग्रा (LS), UP |
| 12 | शोभा करंदलाजे | सूक्ष्म, लघु व मध्यम उद्योग (MSME); श्रम व रोजगार (Labour) | BJP | उडुपी-चिकमगलूर (LS), कर्नाटक |
| 13 | किरीत वर्धन सिंह | पर्यावरण, वन व हवामान बदल; परराष्ट्र व्यवहार | BJP | गोंडा (LS), UP |
| 14 | बी.एल. वर्मा | ग्राहक व्यवहार, अन्न व सार्वजनिक वितरण; सामाजिक न्याय | BJP | राज्यसभा, UP |
| 15 | शांतनू ठाकूर | बंदरे, जहाजबांधणी व जलमार्ग (Ports, Shipping & Waterways) | BJP | बनगांव (LS), WB |
| 16 | सुरेश गोपी | पेट्रोलियम व नैसर्गिक वायू; पर्यटन (Tourism) | BJP | त्रिशूर (LS), केरळ |
| 17 | डॉ. एल. मुरुगन | माहिती व प्रसारण (I&B); संसदीय कामकाज | BJP | राज्यसभा, TN |
| 18 | अजय टम्टा | रस्ते वाहतूक व महामार्ग (Road Transport & Highways) | BJP | अल्मोडा (LS), उत्तराखंड |
| 19 | बंडी संजय कुमार | गृह (Home Affairs) | BJP | करीमनगर (LS), तेलंगणा |
| 20 | कमलेश पासवान | ग्रामीण विकास (Rural Development) | BJP | बांसगांव (LS), UP |
| 21 | भागीरथ चौधरी | कृषी व शेतकरी कल्याण (Agriculture) | BJP | अजमेर (LS), राजस्थान |
| 22 | सतीश चंद्र दुबे | कोळसा (Coal); खाणकाम (Mines) | BJP | राज्यसभा, UP |
| 23 | संजय सेठ | संरक्षण (Defence) | BJP | राँची (LS), झारखंड |
| 24 | रवनीत सिंग बिट्टू | अन्न प्रक्रिया उद्योग (Food Processing); रेल्वे (Railways) | BJP | राज्यसभा, पंजाब |
| 25 | दुर्गादास उईके | जनजाती व्यवहार (Tribal Affairs) | BJP | बेतूल (LS), MP |
| 26 | रकशा निखिल खडसे | युवा व्यवहार आणि क्रीडा (Youth Affairs & Sports) | BJP | रावेर (LS), महाराष्ट्र |
| 27 | सुकांता मजुमदार | शिक्षण (Education); ईशान्येचा विकास (North Eastern Region) | BJP | बालुरघाट (LS), WB |
| 28 | सावित्री ठाकूर | महिला आणि बालविकास (Women & Child Dev) | BJP | धार (LS), MP |
| 29 | तोखान साहू | गृहनिर्माण व शहरी व्यवहार (Housing & Urban Affairs) | BJP | जांजगीर-चाम्पा (LS), CG |
| 30 | राज भूषण चौधरी | जलशक्ती (Jal Shakti) | BJP | UP |
| 31 | भूपतिराजू श्रीनिवास वर्मा | जड उद्योग (Heavy Industries); पोलाद (Steel) | TDP | एलुरु (LS), AP |
| 32 | हर्ष मल्होत्रा | कॉर्पोरेट व्यवहार (Corporate Affairs); रस्ते वाहतूक | BJP | पूर्व दिल्ली (LS) |
| 33 | नीमुबेन जयंतीभाई बांभणिया | ग्राहक व्यवहार, अन्न व सार्वजनिक वितरण | BJP | भावनगर (LS), गुजरात |
| 34 | मुरलीधर मोहोळ | सहकार (Cooperation); नागरी विमान वाहतूक (Civil Aviation) | BJP | पुणे (LS), महाराष्ट्र |
| 35 | जॉर्ज कुरियन | अल्पसंख्यक व्यवहार (Minority Affairs); मत्स्यव्यवसाय, पशुसंवर्धन व दुग्धव्यवसाय | BJP | राज्यसभा, केरळ |
| 36 | पाबित्रा मार्गेरिता | परराष्ट्र व्यवहार (External Affairs); वस्त्रोद्योग (Textiles) | BJP | जोरहाट (LS), आसाम |
⚠️ PIB-आधारित Corrections – MoS यादीत
- ✅ Pankaj Chaudhary (BJP) – MoS Finance – Maharajganj, UP – आधी गाळला होता
- ✅ Krishan Pal Gurjar (BJP) – MoS Cooperation – Faridabad – आधी गाळला होता
- ✅ Ramdas Athawale (RPI-A) – MoS Social Justice – आधी गाळला होता
- ✅ Nityanand Rai (BJP) – MoS Home – Ujiyarpur, Bihar – आधी गाळला होता
- ✅ B.L. Verma (BJP) – MoS Consumer Affairs + Social Justice – आधी गाळला होता
- ✅ Indra Hang Subba (SKM – Sikkim) – MoS – आधी SKM म्हणून दाखवले, पण PIB नुसार Indra Hang Subba हे SKM चे नाहीत; ते SIKKIM KRANTIKARI MORCHA चे आहेत
📚 PIB Official: pib.gov.in (PRID 2023817) | The News Minute: thenewsminute.com
८
महिला मंत्री (PIB Verified)
7
एकूण महिला मंत्री
2
महिला कॅबिनेट
5
महिला MoS
9.7%
एकूण %
| नाव | दर्जा | खाते (PIB Verified) | पक्ष | मतदारसंघ |
|---|---|---|---|---|
| निर्मला सीतारामन | कॅबिनेट | वित्त; कॉर्पोरेट व्यवहार | BJP | राज्यसभा, कर्नाटक |
| अन्नपूर्णा देवी | कॅबिनेट | महिला आणि बालविकास | BJP | कोडरमा (LS), झारखंड |
| अनुप्रिया पटेल | MoS | आरोग्य व कुटुंब कल्याण; रसायन व खते | AD(S) | मिर्झापूर (LS), UP |
| शोभा करंदलाजे | MoS | MSME; श्रम व रोजगार | BJP | उडुपी-चिकमगलूर (LS), कर्नाटक |
| रकशा निखिल खडसे | MoS | युवा व्यवहार आणि क्रीडा | BJP | रावेर (LS), महाराष्ट्र |
| सावित्री ठाकूर | MoS | महिला आणि बालविकास | BJP | धार (LS), MP |
| नीमुबेन बांभणिया | MoS | ग्राहक व्यवहार; अन्न व PDS | BJP | भावनगर (LS), गुजरात |
🏆 निर्मला सीतारामन – ऐतिहासिक कामगिरी 📎 Finance Ministry
- भारताच्या पहिल्या पूर्णवेळ महिला अर्थमंत्री
- मोदी 3.0 मध्ये Budget 2024-25 (23 July 2024), Budget 2025-26 (1 Feb 2025), Budget 2026-27 (1 Feb 2026) सादर
- सातत्याने ८ अर्थसंकल्प सादर करणाऱ्या – हा एक विक्रम
९
पक्षानुसार मंत्री विश्लेषण
| पक्ष | Cabinet | MoS (I/C) | MoS | एकूण | LS जागा 2024 |
|---|---|---|---|---|---|
| BJP | 24 (+PM) | 3 | 30 | 58 | 240 |
| TDP | 1 | 0 | 2 | 3 | 16 |
| JDU | 1 | 0 | 1 | 2 | 12 |
| LJP(RV) | 1 | 0 | 0 | 1 | 5 |
| JD(S) | 1 | 0 | 0 | 1 | 2 |
| HAM(S) | 1 | 0 | 0 | 1 | 1 |
| SS(Shinde) | 0 | 1 | 0 | 1 | 7 |
| RLD | 0 | 1 | 0 | 1 | 2 |
| Apna Dal(S) | 0 | 0 | 1 | 1 | 1 |
| RPI(A) | 0 | 0 | 1 | 1 | 1 |
| SKM | 0 | 0 | 1 | 1 | 1 |
| एकूण | 30+PM=31 | 5 | 36 | 72 | 293 |
📚 Wikipedia – Third Modi Ministry: en.wikipedia.org | ECI: results.eci.gov.in
१०
राज्यानुसार मंत्री विश्लेषण
| राज्य | Cabinet | MoS (I/C) | MoS | एकूण | प्रमुख मंत्री |
|---|---|---|---|---|---|
| उत्तर प्रदेश | 3 | 0 | 7 | 10 | राजनाथ सिंह, Shivraj Chouhan (Vidisha-MP), SP Baghel, Bandi Sanjay, Kamawlesh Paswan, Kiritvardhan Singh, B.L. Verma, Satish Dubey, Pankaj Chaudhary, BRaj Bhushan |
| महाराष्ट्र | 2 | 1 | 2 | 5 | नितीन गडकरी, पीयूष गोयल, प्रताप राव जाधव (MoS I/C), रकशा खडसे, मुरलीधर मोहोळ |
| गुजरात | 3 | 0 | 1 | 4 | अमित शाह, एस. जयशंकर, C.R. Patil, Mansukh Mandaviya (MoS), Nimuben Bambhaniya |
| बिहार | 3 | 0 | 3 | 6 | जितन राम मांझी, लालन सिंह, चिराग पासवान, गिरिराज सिंह, राम नाथ ठाकूर, नित्यानंद राय |
| कर्नाटक | 2 | 0 | 2 | 4 | H.D. Kumaraswamy, प्रल्हाद जोशी, V. Somanna, शोभा करंदलाजे |
| ओडिशा | 3 | 0 | 0 | 3 | धर्मेंद्र प्रधान, जुएल उरांव, अश्विनी वैष्णव |
| राजस्थान | 2 | 1 | 1 | 4 | Bhupender Yadav, Gajendra Shekhawat, Arjun Ram Meghwal (MoS I/C), Bhagirath Choudhary |
| MP | 2 | 0 | 2 | 4 | शिवराज सिंह चौहान, वीरेंद्र कुमार, Jyotiraditya Scindia (RS), Savitri Thakur, Durgadas Uikey |
| AP | 1 | 0 | 2 | 3 | K. Ram Mohan Naidu, Ch. Pemmasani, B.V. Varma |
| हरियाणा | 1 | 1 | 1 | 3 | Manohar Lal Khattar, Rao Inderjit Singh (MoS I/C), Krishan Pal Gurjar |
११
महाराष्ट्राचे प्रतिनिधित्व (PIB Verified)
| नाव | दर्जा | खाते (PIB Verified) | मतदारसंघ | पक्ष |
|---|---|---|---|---|
| नितीन जयराम गडकरी | Cabinet | रस्ते वाहतूक आणि महामार्ग | नागपूर (LS) | BJP |
| पीयूष गोयल | Cabinet | वाणिज्य आणि उद्योग | राज्यसभा | BJP |
| प्रताप राव जाधव | MoS (I/C) | आयुष (I/C); आरोग्य (MoS) | बुलढाणा (LS) | SS(शिंदे) |
| रकशा निखिल खडसे | MoS | युवा व्यवहार आणि क्रीडा | रावेर (LS) | BJP |
| मुरलीधर मोहोळ | MoS | सहकार; नागरी विमान वाहतूक | पुणे (LS) | BJP |
एकूण ५ मंत्री (२ Cabinet + १ MoS I/C + २ MoS). नितीन गडकरी हे महाराष्ट्राचे सर्वात वरिष्ठ मंत्री असून रस्ते पायाभूत सुविधांमध्ये त्यांचे कार्य देशव्यापी आहे. Delhi-Mumbai Expressway, Samruddhi Mahamarg, Nagpur-Goa Expressway हे प्रकल्प त्यांच्या नेतृत्वाखाली. 📎 PIB
१२
Union Budget 2025-26 (१ फेब्रुवारी २०२५)
अर्थमंत्री निर्मला सीतारामन यांनी १ फेब्रुवारी २०२५ रोजी Budget 2025-26 सादर केला. 📎 indiabudget.gov.in
💹 Budget 2025-26 – ठळक मुद्दे
- आयकर क्रांती: नव्या करप्रणालीत ₹१२ लाखांपर्यंत शून्य आयकर. पगारदारांना Standard Deduction सोबत ₹१२.७५ लाखांपर्यंत शून्य कर. 📎 Budget Speech
- Capex: ₹११.२१ लाख कोटी – GDP च्या ३.१%
- Fiscal Deficit: GDP च्या ४.४%
- PM धन-धान्य कृषी योजना: १०० कमी उत्पन्न जिल्ह्यांसाठी
- AI Mission: ₹१०,३७१ कोटी – National AI Mission
- Startup Fund of Funds: ₹१०,००० कोटी
- Ayushman Bharat: ७०+ वर्षांच्या सर्वांना ₹५ लाख कव्हरेज
📚 Union Budget: indiabudget.gov.in | Finance Ministry: finmin.nic.in
१३
Union Budget 2026-27 (१ फेब्रुवारी २०२६)
अर्थमंत्री निर्मला सीतारामन यांनी १ फेब्रुवारी २०२६ रोजी Budget 2026-27 सादर केला. हे त्यांचे ९वे सलग अर्थसंकल्प आहे.
💹 Budget 2026-27 – ठळक मुद्दे 📎 Budget Source
- GDP Growth Target: ७%+
- Viksit Bharat @2047: भारत $३० ट्रिलियन अर्थव्यवस्थेचे लक्ष्य
- Manufacturing Push: PLI Scheme विस्तार – EV, Semiconductor, Green Hydrogen
- Agriculture: Natural Farming Mission विस्तार
- Digital India: AI, 5G, Quantum Computing
- Gaganyaan: ₹भरीव निधी – भारताची पहिली मानवयुक्त अंतराळ मोहीम
१४
राष्ट्रीय धोरणे आणि घटना (2024-2026)
जून 2024 – मंत्रिमंडळ स्थापना
PM Modi यांनी तिसऱ्यांदा शपथ. ७२ मंत्री. PIB PRID 2023817 नुसार पोर्टफोलिओ वाटप. 📎 PIB
जुलै 2024 – Budget 2024-25
निर्मला सीतारामन यांनी ७वा अर्थसंकल्प सादर केला. PM Internship Scheme जाहीर. Capex ₹११.११ लाख कोटी. 📎 Budget
ऑगस्ट 2024 – Waqf Amendment Bill
Waqf (Amendment) Bill 2024 संसदेत मंजूर.
नोव्हेंबर 2024 – महाराष्ट्र विधानसभा
Mahayuti (BJP+SS+NCP) ला २३४+ जागा. देवेंद्र फडणवीस CM. 📎 ECI
२६ डिसेंबर 2024 – Dr. मनमोहन सिंग निधन
माजी पंतप्रधान Dr. Manmohan Singh (वय ९२) निधन. राष्ट्रीय शोक. PM Modi श्रद्धांजली.
फेब्रुवारी 2025 – Budget 2025-26 + दिल्ली विधानसभा
निर्मला सीतारामन यांचा ८वा Budget – ₹१२ लाखांपर्यंत शून्य आयकर. दिल्ली विधानसभेत BJP ला ४८ जागा – ऐतिहासिक विजय. 📎 Budget
मे 2025 – Operation Sindoor
Pahalgam दहशतवादी हल्ल्यानंतर CCS निर्णय. PoK व Pakistan मधील दहशतवादी तळांवर भारतीय हवाई हल्ले. PM Modi, Rajnath Singh, Amit Shah, Jaishankar यांचे नेतृत्व.
फेब्रुवारी 2026 – Budget 2026-27
निर्मला सीतारामन यांचा ९वा Budget. Viksit Bharat @2047 धोरण. GDP $3.9 Trillion पार. 📎 Budget
१५
भारताचे पंतप्रधान – इतिहास
१९४७ – नेहरू
पहिले PM. १७ वर्षे. IIT, IIM स्थापना. Non-Aligned Movement.
१९६४ – लाल बहादूर शास्त्री
“जय जवान जय किसान”. १९६५ युद्ध.
१९६६ – इंदिरा गांधी
पहिल्या महिला PM. १९७१ युद्ध. पोखरण-I.
१९७७ – मोरारजी देसाई
पहिले बिगर-काँग्रेस PM. जनता पक्ष.
१९८४ – राजीव गांधी
संगणक क्रांती. Telecom धोरण.
१९९१ – पी.व्ही. नरसिंह राव
LPG Economic Reforms. Dr. Manmohan Singh अर्थमंत्री.
१९९८ – अटल बिहारी वाजपेयी
पहिले स्थिर NDA सरकार. पोखरण-II. स्वर्णिम चतुर्भुज.
२००४ – डॉ. मनमोहन सिंग
UPA सरकार. MNREGA, RTI, Aadhaar. निधन: २६ डिसेंबर २०२४.
२०१४ – नरेंद्र मोदी (पहिली वेळ)
BJP ला २८२ जागा. Make in India, Digital India, GST.
२०१९ – नरेंद्र मोदी (दुसरी वेळ)
BJP ला ३०३ जागा. Article 370 रद्द. Ram Mandir. G20 अध्यक्षपद.
२०२४ – नरेंद्र मोदी (तिसरी वेळ)
NDA ला २९३ जागा. BJP ला २४०. Coalition सरकार. Operation Sindoor. Viksit Bharat.
📚 PM India – Former PMs: pmindia.gov.in
१६
FAQs – PIB Verified उत्तरे
७२ मंत्री – PM नरेंद्र मोदी सहित. यात ३१ कॅबिनेट मंत्री (PM + ३०), ५ MoS (Independent Charge) आणि ३६ MoS (राज्यमंत्री). 📎 PIB PRID 2023817
PIB नुसार PM मोदी यांच्याकडे: Ministry of Personnel, Public Grievances and Pensions; Department of Atomic Energy; Department of Space; All important policy issues; All other portfolios not allocated to any Minister. 📎 PIB
अमित शाह – Minister of Home Affairs AND Minister of Cooperation – गांधीनगर (LS), गुजरात. 📎 PIB
निर्मला सीतारामन – Finance AND Corporate Affairs. राज्यसभा, कर्नाटक. Budget 2025-26 (1 फेब्रुवारी 2025) मध्ये मुख्य घोषणा: नव्या करप्रणालीत ₹१२ लाखांपर्यंत शून्य आयकर. 📎 Budget
राजनाथ सिंह – Minister of Defence. लखनौ (LS), UP. Deputy Leader of Lok Sabha. माजी BJP अध्यक्ष (२ वेळा), माजी UP CM. 📎 PIB
अश्विनी वैष्णव – Railways + Information & Broadcasting + Electronics and IT – तीन खाती. राज्यसभा, ओडिशा. IAS (Odisha Cadre, 1994), IIT Kanpur, Wharton MBA. 📎 PIB
नाही. Jayant Chaudhary (RLD) हे MoS (Independent Charge) – Skill Development and Entrepreneurship + MoS Education आहेत. ते Cabinet Minister नाहीत. हे PIB च्या अधिकृत यादीत स्पष्ट आहे. 📎 PIB
होय, Giriraj Singh Cabinet Minister आहेत. त्यांचे खाते: Ministry of Textiles (वस्त्रोद्योग). मतदारसंघ: बेगुसराय (LS), बिहार. BJP. 📎 PIB
Jual Oram (जुएल उरांव) हे Cabinet Minister असून त्यांचे खाते: Ministry of Tribal Affairs (जनजाती व्यवहार). मतदारसंघ: सुंदरगड (LS), ओडिशा. BJP. 📎 PIB
महाराष्ट्रातून ५ मंत्री: (१) नितीन गडकरी – Cabinet – Road Transport; (२) पीयूष गोयल – Cabinet – Commerce (राज्यसभा); (३) प्रताप राव जाधव – MoS(I/C) – Ayush; (४) रकशा खडसे – MoS – Youth+Sports; (५) मुरलीधर मोहोळ – MoS – Cooperation+Civil Aviation. 📎 PIB
PIB नुसार: Shri Jadhav Prataprao Ganpatrao – MoS (Independent Charge) of Ayush + MoS in Ministry of Health and Family Welfare. मतदारसंघ: बुलढाणा (LS), महाराष्ट्र. Shiv Sena (Shinde). 📎 PIB
धर्मेंद्र प्रधान – Ministry of Education. संबळपूर (LS), ओडिशा. BJP. NEP 2020 ची अंमलबजावणी. 📎 PIB
डॉ. एस. जयशंकर (Dr. Subrahmanyam Jaishankar) – Ministry of External Affairs. राज्यसभा, गुजरात. BJP. IFS 1977, माजी परराष्ट्र सचिव. ‘The India Way’ पुस्तक लेखक. 📎 PIB
चिराग पासवान – Ministry of Food Processing Industries. पक्ष: Lok Janshakti Party (Ram Vilas) – LJP(RV). मतदारसंघ: हाजीपूर (LS), बिहार. माजी PM Ram Vilas Paswan यांचे पुत्र. वय ३१ Oct 1982. 📎 PIB
किंजरापू राम मोहन नायडू (K. Rammohan Naidu – TDP) – Minister of Civil Aviation. जन्म: 1 जानेवारी 1988 – शपथ घेताना वय ३६. मतदारसंघ: श्रीकाकुलम (LS), AP. 📎 Wikipedia
रामदास आठवले – MoS (Minister of State) in Ministry of Social Justice and Empowerment. पक्ष: Republican Party of India (A) – RPI(A). राज्यसभा. हे एका छोट्या पण महत्त्वाच्या NDA मित्रपक्षाचे प्रतिनिधी आहेत. 📎 PIB
होय, H.D. Kumaraswamy Cabinet Minister आहेत. खाती: Ministry of Heavy Industries + Ministry of Steel. पक्ष: JD(S). मतदारसंघ: मंड्या (LS), कर्नाटक. माजी Karnataka CM (दोन वेळा). 📎 PIB
जगत प्रकाश नड्डा – Cabinet Minister – Ministry of Health and Family Welfare + Ministry of Chemicals and Fertilizers. राज्यसभा, हिमाचल प्रदेश. BJP चे राष्ट्रीय अध्यक्ष. 📎 PIB
मे २०२५ मध्ये Pahalgam, J&K येथे दहशतवादी हल्ल्यात पर्यटक शहीद झाल्यावर Cabinet Committee on Security (CCS) ने Operation Sindoor चा निर्णय घेतला. PM मोदी, संरक्षणमंत्री राजनाथ सिंह, गृहमंत्री अमित शाह, परराष्ट्रमंत्री जयशंकर यांच्या नेतृत्वात PoK व Pakistan मधील दहशतवादी तळांवर भारतीय वायुसेनेने हल्ले केले.
मोदी 3.0 मध्ये ७ महिला मंत्री आहेत: निर्मला सीतारामन (Cabinet), अन्नपूर्णा देवी (Cabinet), अनुप्रिया पटेल (MoS), शोभा करंदलाजे (MoS), रकशा खडसे (MoS), सावित्री ठाकूर (MoS), नीमुबेन बांभणिया (MoS). एकूण ७२ मंत्र्यांपैकी ९.७%. 📎 Wikipedia
१७
निष्कर्ष
मोदी मंत्रिमंडळ 3.0 हे भारतीय इतिहासातील दुसरे सर्वात मोठे मंत्रिमंडळ आहे. या लेखातील सर्व माहिती PIB India (PRID 2023817), Wikipedia, Business Standard, The News Minute आणि ECI च्या अधिकृत sources वरून verified केली आहे.
✅ Key Verified Facts – Students साठी
- एकूण मंत्री: ७२ (PM सहित) 📎 PIB
- Cabinet Ministers: ३१ (PM + ३०)
- MoS (I/C): ५
- MoS: ३६
- शपथविधी: ९ जून २०२४, Rashtrapati Bhavan
- पोर्टफोलिओ वाटप: १० जून २०२४
- BJP ला 2024 LS जागा: २४० (बहुमत नाही – २७२ लागतात)
- NDA एकूण जागा: २९३
- सर्वात तरुण Cabinet Minister: K. Rammohan Naidu (TDP) – वय ३६
- पहिल्या पूर्णवेळ महिला अर्थमंत्री: निर्मला सीतारामन
- Operation Sindoor: मे २०२५ – CCS निर्णय
📌 अधिकृत Sources
- PIB Official (PRID 2023817): pib.gov.in ← मुख्य source
- PM India: pmindia.gov.in
- Lok Sabha: loksabha.nic.in
- Wikipedia – Third Modi Ministry: en.wikipedia.org
- ECI: results.eci.gov.in
- Union Budget: indiabudget.gov.in
- Rajya Sabha: rajyasabha.nic.in
📚 अधिक माहिती मिळवा
अधिक माहिती, शिक्षण आणि आर्थिक मार्गदर्शनासाठी भेट द्या:
राजकारण, अर्थशास्त्र, शिक्षण आणि करिअर विषयक सखोल मराठी लेख
© 2024-2026 ratansardar.in | PIB Verified | अपडेट: ३१ मार्च २०२६
